با نام و یاد خدای بزرگ و توکّل به او 

درود بر محمد و آل محمد صلوات الله و سلامه علیه و علیهم

میزان سوم

مجموعه ای دقیق برای :

تمرین ، سنجش و رفع اِشکالات آموخته های درس تاریخ

برای  دانش آموزان   پایه ی  سوم  راهنمایی  تحصیلی

    به ضمیمه ی پاسخ  پرسش ها و جست و جو ها     

( مربوط به مطالب نوبت اوّل )

در این مجموعه ی آموزشی (تمرینی ) سعی کرده ام تا به تمام  نکات دروس  شیرین کتاب تاریخ توجه شود ، هر چند شاید انجام این کار با توجّه به اهداف آموزشی و پرورشی درس تاریخ ، ضروری نبود . اما هدف من این بوده تا غیر از متن یک پارچه ی هر درس که قطعاً توسط همه ی  دانش آموزان با دقت مطالعه می شود  ، راه دیگری نیز در قالب  پرسش و پاسخ برای درک بهتر محتوای کتاب در اختیار دانش آموزان عزیز باشد . فواید این کار :

1- ارائه ی الگویی مناسب برای طراحی پرسش وپاسخ مطلوب از متن کتاب

2-استفاده ی بهتر از فرصت های موجود برای آموزش و بحث و بررسی پیرامون مطالب درس

3- جلوگیری از پیدایش متغیّرهای ناخواسته ی منفی در روند انتقال سوالات به دانش آموزان در کلاس درس

4- درک بهتر مطالب درس ، افزایش یادگیری و  لذت ناشی از آن و ...                « موفق باشید »

طرح ، تهیّه و تنظیم : حسن نقی زاده 

 دبیر علوم اجتماعی ناحیه ی 4 قم

پرسش و پاسخ های متن درس اوّل :

1- آق قویونلوها موفق شدند قراقویونلوها را از میان بردارند.

2- پرتغالی ها با کشتی های جنگی خود به خلیج فارس آمده و در صدد تصرف سواحل و جزایر ایران بودند.

3- دلیل تفرقه در ایران قبل از تشکیل حکومت صفویان چه بود ، چرا ؟ اختلافات مذهبی بود ، زیرا در آن زمان مذهب رسمی در کشور وجود نداشت .

4- حکومت صفویه در چه تاریخی تشکیل شد ؟ اوایل قرن دهم هجری قمری

5- شیخ صفی الدین مریدان زیادی داشت که برای دیدنش به اردبیل می رفتند .

6- قزلباش ها هفت طایفه ی ترک بودند که مذهب شیعه داشتند.

7- شاه اسماعیل در چه سالی و با کمک چه کسانی به سلطنت رسید؟ در سال 880 هجری شمسی ، قزلباش ها

8- مرز شمال شرقی و شرقی ایران پس از شکست دادن ازبکان توسط شاه اسماعیل کجا بود؟رود جیحون ، هند

9- چه کسی درزمان شاه اسماعیل،با ادعای فرمانروایی مسلمانان به ایران حمله کرد؟سلطان سلیم ( پادشاه عثمانی)

10- نام جنگ میان شاه اسماعیل و سلطان سلیم چه بود ؟ چالدران

11- علت شکست ایرانیان در جنگ چالدران چه بود؟ ارتش عثمانی دارای توپ و تفنگ بوده ، ولی ارتش ایران فاقد این سلاح ها بود و از تیر وکمان و شمشیر استفاده می نمود .

12- پس از شاه اسماعیل چه کسی به سلطنت رسید ؟ فرزندش تهماسب دومین پادشاه صفوی  

13- اقدامات مهم شاه تهماسب چه بود ؟ اوضاع داخلی کشور  را  آرام  و  اداره ی  آن  را  منظم نمود، به خراسان لشکرکشید و ازبکان را از آنجا بیرون راند ، با عثمانی وارد جنگ شد .

14- نتیجه ی صلح میان شاه تهماسب و عثمانی ها چه بود ؟ بهبود اوضاع داخلی کشور   

پاسخ پرسش و جست و جوی درس اوّل :  1- الف-  شاه اسماعیل   ب- چالدران  ج- شیخ صفی الدین اردبیلی  2- رسمی کردن مذهب شیعه= شاه اسماعیل ، صلح میان ایران و عثمانی = شاه تهماسب 3- مهم ترین طرفداران صفویه = قزلباش ها  3- زیرا به خاطر نبودن حکومتی واحد و قدرتمند،نظم وامنیت مختل می شد،آسایش عمومی از میان می رفت وآبادی ها ویران می گردید .  4- به تدریج سراسر ایران را تصرف کرد ، مذهب شیعه را رسمی کرد ، با سرکوب مخالفان داخلی و خارجی حکومتی قوی به وجود آورد ، تبریز را پایتخت خود قرار داد ، ازبکان را شکست داد ، در پاسخ به حمله ی عثمانی ها ، با آنها جنگید .  5- چون  در  محلی  بنام  چالدران  روی  داد .  6- آشفتگی اوضاع داخلی کشور ، حملات مجدّد ازبکان و عثمانی ها به ایران.

پرسش و پاسخ های متن درس دوم  :

1- سلسله ی صفوی را شاه اسماعیل تاسیس کرد ، شاه تهماسب آن را تثبیت نمود و شاه عباس قدرتمند ساخت .

2- شاه عباس پنجمین پادشاه صفوی است .

3- اوضاع  ایران  در  زمان  به  پادشاهی  رسیدن  شاه  عباس  چگونه  بود  ؟  ازبکان  ،  عثمانی ها  و  پرتغالی ها

قسمت هایی از ایران را را تصرف کرده بودند.

4- چرا پس از شاه تهماسب ،مرزهای  ایران توسط ازبکان ، عثمانی ها و پرتغالی ها تصرف شدند ؟ زیرا اوضاع کشور پس از او به خاطر کشمکش میان جانشینان او نابسامان شده بود و راه برای سرکشی قزلباش ها در داخل و حمله ی بیگانگان از خارج باز شده بود .

5- شاه عباس نوه ی شاه تهماسب به کمک بعضی از سران قزلباش به سلطنت رسید .

6- اقدامات شاه عباس چه بود ؟ منظم ساختن اوضاع داخلی ، صلح با عثمانی ها ، شکست ازبکان ، ساخت توپ و تفنگ با کمک انگلیسی ها ، جنگ با پرتغال با کمک انگلیسی ها

7- پرتغالی ها ابتدا برای تجارت به خلیج فارس آمده بودند .

8- مناطقی که در زمان صفویان به تصرف پرتغالی ها درآمدند اما  بعدها توسط شاه عباس ، پرتغالی ها از آن اخراج شدند؟جزایر بحرین و هرمز، بندر گمبرون(بندر عباس)

9- علت نام گذاری بندر گمبرون به بندر عباس چه بود؟ زیرا پرتغالی ها توسط شاه عباس از آن اخراج شدند .

10- دوره ی شاه عباس زمان اوج قدرت صفویان است .

11- پس از شاه عباس چهار پادشاه بر تخت سلطنت تکیه زدند که بیشتر آن ها افرادی ضعیف و نالایق بودند .

12-  حکومت صفوی در زمان شاه سلطان حسین سقوط کرد . وی مردی ضعیف و فاقد شهامت بود و به جای آن که به اداره ی کشور بپردازد ، کارها را به دست افرادی سودجو سپرده بود .

13-  علت شورش افغان ها در اواخر حکومت صفوی ( زمان شاه سلطان حسین  ) چه بود ؟ گرگین خان حاکم قندهار شروع به ظلم به افغان ها نمود . لذا گروهی از آنان برای عرض شکایات خود به اصفهان آمدند، اما چون  درباریان با گرگین خان همدست بودند ، شکایات آنان به نتیجه نرسید .

14- رهبر شورشیان افغانی در زمان شاه سلطان حسین چه نام داشت ؟ محمود

15- واکنش شاه سلطان حسین نسبت به شورش افغان ها و نتیجه ی آن چه بود ؟ اوکه به دلیل بی خبری غافلگیر شده بو،لشکریان خود را به جنگ افغان ها فرستاد اما آنان شکست خورده ومحمود بر اصفهان مسلط می شود.

16- یکی از دوره های درخشان در تاریخ هنر و معماری ایران ، دوره ی صفویان است .

17- پایتخت صفویان ، اصفهان بود .

18- هنرهای مهم روزگار صفوی چه نام داشتند ؟ کاشی کاری ، نقاشی ، خطاطی ، معماری

19- دانشمندان مذهبی و علمی دوره ی صفوی چه نام داشتند ؟ میرداماد و شاگردش ملاصدرا ، شیخ بهایی ، علامه مجلسی

20- در راس حکومت صفوی ، پادشاه قرار داشت .بعد از پادشاه صدر اعظم بود که اعتماد الدوله نامیده می شد .

21- فرماندهان نظامی در زمان صفویان از مقامات مهم بوده که مستقیاًٌ از پادشاه دستور می گرفتند .

22- بنیان نیروی نظامی صفویان چه نام داشت ؟ قزلباش

23- به چه جهت در زمان صفویان ، کم کم نیروی نظامی منظم و دائمی تشکیل شد ؟ زیرا قزلباش ها مردانی بسیار شجاع و با مهارت بودند، اما سرباز دائمی به شمار نمی آمدند .

24- چه عواملی موجب رونق تجارت در زمان صفویان شد ند؟ احداث راه ها و کاروان سراها ، برقراری امنیت ، یکسان نمودن واحدهای اندازه گیری (وزن ، پول و ... )

25- در زمان صفویان ، ایران با کدام کشورها روابط تجاری داشت ؟ هند ، چین ، کشورهای اروپایی یعنی انگلیس ، فرانسه ، هلند، اسپانیا

26- مهم ترین صادرات ایران درزمان صفویان چه بود ؟ گلاب ، ابریشم ، خشکبار ، قالی

27- مهم ترین واردات ایران در دوره ی صفویانچه بود ؟ اسلحه و برخی کالاهای دیگر

28- مهم ترین کارخانه های ایران در زمان صفوی چه نام داشتند ؟ توپ سازی و ابریشم بافی

پاسخ پرسش و جست و جوی درس دوم :   1- الف- پرتغالی   ب- بندر گمبرون    2- فهمید که علت شکست ایرانیان ، نداشتن توپ وتفنگ بود لذا به کمک انگلیسی ها به ساختن توپ وتفنگ پرداخت ، سپس با عثمانی ها جنگید.    3- با پرتغالی ها در تجارت رقابت داشتند ، حکومت ایران آنان را تهدید کرده بود که اگر با پرتغالی ها وارد جنگ نشوند حق تجارت با ایران را نخواهند داشت .   4- پادشاهان صفوی پس از شاه عباس برای اداره ی کشور تربیت نشده بودند وبیشتر وقت خود را در کاخ ها وبه عیش ونوش می گذراندند. – پادشاهان صفوی اغلب افرادی خونریز ومستبد بودند.و غالباً نزدیکان خود وبزرگان کشور را از بین می بردند ، زیرا می ترسیدند آنان در صدد شورش و رسیدن به پادشاهی برآیند .-  به خاطر ضعف و بی لیاقتی این پادشاهان ، درباریان سود جو شروع به سوء استفاده از قدرت می کردند . از مردم مالیات های سنگین گرفتند ونارضایان را سرکوب نمودند ، در نتیجه کشور دچار هرج و مرج شد .  5- اوّل جنگ های عثمانی با ایران و کشورهای اروپایی نظیر اسپانیا بود (اروپاییان ، مایل بودند با ایران علیه عثمانی متحد شوند) دوم رقابت تجاری ، سیاسی ونظامی کشورهای اروپایی با همدیگر بود که باعث می شد هر کدام از آنها بکوشد تا توجه ی ایران را به خود جلب کند. 6- 7 - مربوط به دانش آموز.

+ نوشته شده در  یکشنبه یازدهم مهر ۱۳۸۹ساعت 19:56  توسط   |