پند (1)

صورت حساب زحمات مادر چه قدر است؟

حکایتی که درهمین نزدیکی ها روی داد

شاید درمنزل من،تو یا او

« صورت حساب »

شبی پسر کوچکی یک برگ کاغذ به مادرش داد. مادر که در حال آشپزی بود ، دست هایش را با حوله تمیز کرد و نوشته ها را با صدای بلند خواند . پسر کوچولو با خط بچه گانه نوشته بود :

صورت حساب :

تمیز کردن باغچه : پانصد تومان .

مرتب کردن اتاق خواب : پانصد تومان .

ما ملت ایران ، می توانیم  

                          بخشی از بیانات مقام معظم رهبری در دیدار مردمی قم ۲۷مهر ۸۹

از خداوند متعال خيلى سپاسگزارم كه توفيق عنايت كرد بار ديگر در جمع شما مردم عزيز قم در اين شهر پرخاطره و باعظمت ملاقات و ديدارى داشته باشم.شهر قم شهر علم است،شهر جهاد است، شهر بصيرت است...قم خاستگاه انقلاب است. مذهبى‌ترين شهر كشور، پايگاه و خاستگاه بزرگترين انقلاب دوران معاصر شد.

بسم‌اللَّه‌الرّحمن‌الرّحيم‌

الحمد للَّه ربّ العالمين و الصّلاة و السّلام على  سيّدنا و نبيّنا ابى القاسم المصطفى محمّد و على اله الأطيبين الأطهرين المنتجبين الهداة المهديّين المعصومين سيّما بقيّةاللَّه فى الأرضين‌

تبريك عرض ميكنم ميلاد مسعود حضرت ثامن‌الائمه (عليه الاف التّحيّة و الثّناء) و همچنين دهه‌ى كرامت و ميلاد حضرت فاطمه‌ى معصومه (سلام اللَّه عليهما) را. از خداوند متعال خيلى سپاسگزارم كه توفيق عنايت كرد بار ديگر در جمع شما مردم عزيز قم در اين شهر پرخاطره و باعظمت ملاقات و ديدارى داشته باشم. شهر قم شهر علم است، شهر جهاد است، شهر بصيرت است. بصيرت مردم قم يكى از آن نكات بسيار مهمى است كه در طول اين سى و چند سال همواره خود را نشان داده است. جالب است كه پيدايش شهر قم هم ناشى بود از يك حركت جهادى و توأم با بصيرت. يعنى خاندان اشعريون كه آمدند اين منطقه را محل سكونت خودشان قرار دادند، در واقع اينجا را پايگاهى كردند براى نشر معارف اهل‌بيت (عليهم‌السّلام)؛ يك مجاهدت فرهنگى را در اينجا شروع كردند. اشعريون قبل از آنكه به قم بيايند، جهاد در ميدان نبرد هم انجام داده بودند؛ جهاد نظامى هم كرده بودند؛ بزرگِ اشعريون در ركاب جناب زيدبن‌على (عليهماالسّلام) مبارزه كرده بود؛ لذا بود كه حجاج‌بن‌يوسف بر اينها خشم گرفت و اينها مجبور شدند بيايند و اين منطقه را با تلاش خود، با بصيرت خود، با دانش خود، منطقه‌ى علم قرار بدهند. همين هم موجب شد كه حضرت فاطمه‌ى معصومه (سلام اللَّه عليها) وقتى به اين ناحيه رسيدند، اظهار تمايل كردند كه به قم بيايند؛ به خاطرِ بودن همين بزرگان اشعريون. آنها رفتند از حضرت استقبال كردند، حضرت را به اين شهر آوردند و اين بارگاه نورانى از آن روز و از بعد از وفات اين بزرگوار در اين شهر نورافشانى ميكند. مردم قم كه پديد آورنده‌ى اين حركت عظيم فرهنگى بودند، از آن روز پايگاه معارف اهل‌بيت را در اين شهر تشكيل دادند و صدها عالم، محدث، مفسر و مبيّن احكام اسلامى و قرآنى را به شرق و غرب دنياى اسلام فرستادند. از قم، علم به اقصاى خراسان و اقصاى عراق و شامات رفت. اين، بصيرت آن روزِ مردم قم است؛ كه پيدايش قم بر اساس جهاد و بصيرت شد.

 در دوران معاصر ما هم عيناً همين مسئله اتفاق افتاد؛ يعنى قم پايگاه برترين معارف اسلامى و الهى شد و به بركت مجاهدت و بصيرت و حضور علماى بزرگ، سرچشمه‌اى در اين نقطه جوشيد كه شرق و غرب دنياى اسلام از آن بهره‌مند شده‌اند.

 من دو مقطع مهم را يادآورى ميكنم، كه در اين دو مقطع مهم قمى‌ها حقيقتاً نقش ايفاء كردند؛ نقشهاى مؤثر و ماندگارى را مردم قم در اين دو مقطع به وجود آوردند: يكى مقطع عاشوراى سال 42 و پانزده خرداد كه دو روز بعد از عاشورا بود. روز عاشورا در همين مدرسه‌ى فيضيه مردم قم جمع شدند، فرياد و غريو امام را شنيدند، جانهاشان را لبريز كردند و دو روز بعد كه خبر دستگيرى امام بزرگوار را شنيدند، در صحن مطهر اجتماع كردند. اين حركت عظيم آنها موجب شد كه نهضت روحانيت به رهبرى امام بزرگوارمان در حصار حوزه محبوس و محصور نماند؛ بيايد وارد جامعه شود. پيشرو اين كار، قمى‌ها بودند و اين كار بزرگ را انجام دادند.

 مقطع ديگر، مقطع سال 56 است كه عمق توطئه‌ى دشمن را در اهانت به امام بزرگوار درك كردند؛ فهميدند مسئله چيست؛ صرفاً اين نيست كه خواسته‌اند به امام بزرگوار اهانتى بكنند. در شهر قم، اولين تظاهرات مردمىِ گسترده عليه آن حركت خائنانه به وجود آمد. خون جوانان قمى در اين خيابانها، در همين خيابان ارم، در خيابان چهارمردان بر روى زمين ريخته شد؛ جان دادند؛ با خون خودشان صدق سخن خودشان را اثبات كردند. در طول اين سى سالِ بعد از پيروزى انقلاب، باز در همه‌ى مقاطع، اين مردم مردمى هستند كه با اخلاص، با صدق و صفا و با بصيرتِ مثال زدنى وارد ميدان شدند. دشمن براى قم برنامه داشت، طرح داشت؛ اگر مردم قم بيدار نبودند، بابصيرت نبودند، طرحهاى دشمنان درباره‌ى قم، طرحهاى خطرناكى بود. بيدارى مردم و حضور حوزه‌ى علميه در اين شهر موجب شده است كه اين شهر پايگاه بصيرت باشد.

 مراجع بزرگى از زمان مرحوم آيةاللَّه حائرى - مؤسس حوزه‌ى علميه - در اين شهر حضور داشتند؛ مرحوم آيةاللَّه بروجردى تا مراجع اخير؛ مرحوم آيةاللَّه گلپايگانى، مرحوم آيةاللَّه اراكى، مرحوم آيةاللَّه مرعشى، مرحوم آيةاللَّه بهجت. امروز هم بحمداللَّه مراجع بزرگى در اين شهر حضور دارند، فضلاى برجسته‌اى هستند؛ حوزه‌ى علميه مايه‌ى بركت است و اين شهر صادق و داراى بصيرت و مجاهد فى سبيل اللَّه نشان داده است كه قدر حوزه را ميداند، قدر روحانيت را ميداند، در هنگام لازم حضور خود را نشان ميدهد. و اين همان شهرى است كه به خاطر برخاستن آن مرد بزرگ دوران، حضرت امام خمينى، پايگاه و اميد انقلاب است.

 وقت صحبت كردن ما در اين جمع عظيم، وقت محدودى است. متأسفانه ما در راه، به خاطر محبت مردم، در خيابانها زياد معطل شديم؛ لذا وقت گذشت. من فقط چند جمله‌ى كوتاه عرض ميكنم.

 اولاً قم خاستگاه انقلاب است. مذهبى‌ترين شهر كشور، پايگاه و خاستگاه بزرگترين انقلاب دوران معاصر شد. اين معنايش چيست؟ اين معنايش اين است كه همه‌ى دنيا بدانند اين انقلاب، يك انقلاب دينى و مذهبى است؛ هيچ تفسير به رأيى، هيچ تفسير مادى‌اى از اين انقلاب نميشود كرد؛ خاستگاهش قم است؛ رهبرش يك فقيه، يك فيلسوف، يك عالم بزرگ، يك روحانى معنوى است. شناسنامه‌ى انقلاب، اينجور در همه‌ى دنيا شناخته شده است. اين يك نكته است.

 دنباله‌ى اين نكته اين است كه دشمنان اين انقلاب وقتى خواسته‌اند در طول اين مدت به اين انقلاب و اين نظام صدمه‌اى وارد كنند، آماج حملات آنها چه بوده است؟ آماج حملات دشمنان، دو نقطه‌ى اساسى است: يكى دين، يكى مردم و وفادارى آنها. ميدانند كه اگر اين انقلاب، يك انقلاب دينى نبود، قدرت مقاومت نداشت؛ چون دين است كه پيروان خود را از تسليم شدن در مقابل ظلم منع ميكند، به مقابله‌ى با ظالم تشويق ميكند؛ عدالت و آزادى و معنويت و پيشرفت را به زندگى انسانها پيشنهاد ميكند. اين، خصوصيت دين است. پس آن نظامى كه بر مبناى دين باشد، معنى ندارد كه تسليم فشار و زور دشمنان و زورگويان و زياده‌طلبان بشود. اگر عنصر دين در اين انقلاب نبود، ممكن بود مسئولين انقلاب و سركردگان انقلاب با گرفتن يك امتيازى در مقابل دشمن كوتاه بيايند و راه را براى سلطه‌ى دوباره‌ى دشمن باز كنند؛ اما چون دين ستون فقرات اين انقلاب است، چنين چيزى تاكنون پيش نيامده است و بعد از اين هم پيش نخواهد آمد.

 درس بزرگ امام عزيز ما به ما و به همه‌ى ملت همين بود؛ به نيروى خودتان ايمان داشته باشيد، در افزايش اين نيرو به صورت روزافزون تلاش كنيد و به خداى متعال و وعده‌ى الهى اطمينان داشته باشيد؛ اگر ايستادگى كرديد و با تدبير حركت كرديد، مطمئن باشيد كه نصرت الهى با شما همراه است. اين، خصوصيت ديندار بودن مردم و دينى بودن اين انقلاب و نظام اسلامى است.

 مردمى بودن، يعنى اين انقلاب از سوى مردم وفادارانه مورد حمايت قرار بگيرد؛ نظام اسلامى از سوى مردم مورد تأييد و حمايت و پشتيبانى كامل قرار بگيرد. اين هم در طول اين مدت تأمين بوده است.

 اگر حضور مردم نميبود، اگر فاصله‌ى بين مردم و نظام ايجاد ميشد، نظام نميتوانست در مقابل دشمنان مقاومتى بكند. اين حضور مستحكم مردم است كه پشتوانه‌ى ايستادگى مسئولان است. اين، دو تا نقطه‌ى اصلى است؛ دين و مردم. لذا دشمن هم همينها را آماج حملات خود قرار داده است؛ دين را يك جور، وفادارى و اعتقاد مردم را يك جور. اينكه شما ملاحظه ميكنيد از سالهاى دهه‌ى 60، از دوران حيات بابركت امام، چه دشمنان بيرونى و چه مزدوران يا نوكران بى‌مزد و منت آنها از داخل، مقدسات دينى را، حقايق دينى را، بيّنات اسلامى را مورد ترديد و انكار قرار دادند، اين يك چيز تصادفى نبوده است؛ روى اين تكيه داشته‌اند. اين مسئله از ماجراى سلمان رشدى آغاز شد تا فيلمهاى ضد اسلام هاليوودى، تا كاريكاتورها، تا قرآن‌سوزى، تا حوادث گوناگونى كه عليه اسلام در اين گوشه و آن گوشه اتفاق افتاد، براى اينكه ايمان مردم را به اسلام و مقدسات اسلامى كم كنند. در داخل كشور، از طرق مختلف، پايه‌هاى ايمان مردم، بخصوص نسل جوان را متزلزل كنند؛ از اشاعه‌ى بى‌بندوبارى و اباحيگرى، تا ترويج عرفانهاى كاذب - جنس بدلى عرفان حقيقى - تا ترويج بهائيت، تا ترويج شبكه‌ى كليساهاى خانگى؛ اينها كارهائى است كه امروز با مطالعه و تدبير و پيش‌بينى دشمنان اسلام دارد انجام ميگيرد؛ هدفش هم اين است كه دين را در جامعه ضعيف كند.

 در زمينه‌ى تضعيف وفادارى مردم نسبت به نظام هم كارهاى زيادى ميكنند: شايعه ميسازند، براى اينكه مردم را از مسئولين كشور، از رؤساى قوا مأيوس كنند. تخم بدبينى ميپراكنند. هر كار شايسته‌ى باارزشى كه در سطح كشور انجام بگيرد، اين را در وسائل تبليغات گوناگون مورد ترديد قرار ميدهند. اگر ضعفهائى هست، چند برابر ميكنند و نقاط قوت را نشان نميدهند، براى اينكه مردم را نااميد كنند، بخصوص نسل جوان را نااميد كنند. افق آينده را در مقابل نسل جوان و مردم تيره و تار نشان ميدهند، براى اينكه مردم را از صحنه خارج كنند. ليكن نكته‌ى اساسى اين است كه دشمنان ملت ايران و دشمنان نظام اسلامى در طول اين سى و دو سال، همه‌ى تلاشى را كه در اين دو مورد انجام داده‌اند، سرمايه‌گذارى‌هاى خسارتبارى بوده است؛ نتيجه‌اى نگرفتند و شكست قطعى خوردند. آنها خيال ميكردند ميتوانند مردم را از نظام اسلامى جدا كنند. روزبه‌روز كه گذشته است، مى‌بينيد مردم پايبندى‌شان به مسائل دينى و ارزشهاى معنوى بيشتر شده است. كِى در كشور ما اين همه جوان در مراسم معنوى شركت ميكردند؛ در مراسم عبادى ماه رمضان، در روز عيد فطر؟ اين اجتماعات عظيم، اين روشن‌بينى مردم در زمينه‌ى مسائل سياسى سابقه نداشته است. بعد از اهانتى كه در روز عاشوراى سال 88 به وسيله‌ى يك عده تحريك شده نسبت به امام حسين انجام گرفت، دو روز فاصله نشد كه مردم در روز 9 دى توى خيابانها آمدند و موضع صريح خودشان را علنى ابراز كردند. دستهاى دشمن و تبليغات دشمن نه فقط نتوانسته مردم را از احساسات دينى عقب بنشاند، بلكه روزبه‌روز اين احساسات تندتر و اين معرفت عميق‌تر شده است.

 بدون ترديد دشمن در جدا كردن مردم از نظام اسلامى شكست خورده است. سال گذشته در انتخابات، چهل ميليون مردم كشور پاى صندوقهاى رأى رفتند. در واقع يك رفراندوم چهل ميليونى به نفع نظام جمهورى اسلامى و به نفع انتخابات انجام گرفت؛ همين بود كه دشمن را عصبانى كرد. خواستند با فتنه اثر آن را از بين ببرند، اما اين را هم نتوانستند انجام دهند. مردم در مقابل فتنه هم ايستادند. فتنه‌ى سال 88 كشور را واكسينه كرد؛ مردم را بر ضد ميكروبهاى سياسى و اجتماعى‌اى كه ميتواند اثر بگذارد، مجهز كرد؛ بصيرت مردم را بيشتر كرد.

 سالهاى گذشته در برخى مطبوعات كشور، بعضى افراد مدعى فهم و دانش، عليه دين، عليه مبانى اسلامى افاداتى مينوشتند؛ اينها هم در مردم اثرى نكرد. اين را توجه داشته باشيد؛ دشمنان دو نكته‌ى اساسى را در باب دين دارند دنبال ميكنند؛ چون ديده‌اند كه اين دو نقطه در زندگى مردم چقدر تأثيرگذار است: يكى مسئله‌ى اسلام منهاى روحانيت است؛ چون ديده‌اند كه روحانيت در جامعه‌ى ايرانى چه تأثير شگرفى را به وجود آورد و بر حركت مردم گذاشت. البته از قبل از انقلاب هم اين زمزمه‌ها را ميكردند. حضور روحانيون در انقلاب و پيشروى آنها در انقلاب، موقتاً اين معنا را از صحنه خارج كرد؛ اما باز شروع كردند. يكى هم اسلام منهاى سياست است، جدائى دين از سياست است. اينها از جمله‌ى چيزهائى است كه امروز دارند با اصرار فراوان در مطبوعات، در نوشته‌جات، در وسائل اينترنتى ترويج ميكنند. مسئله براى آنها اهميت دارد. اين را توجه داشته باشيم؛ هر آنچه را كه دشمن بر روى آن تكيه ميكند و نقشه‌ى راه دشمن و طرح كلى دشمن بر روى آنها متمركز است، او ميتواند براى ما هم يك طرح كلى و نقشه‌ى راهى را در اختيار بگذارد. همان چيزى را كه آنها آماج حمله قرار ميدهند، ما بايد توجه داشته باشيم و بدانيم كه آنها را بايستى حفظ كنيم، بايد بر روى آنها تكيه كنيم: حضور مردمى و معارف دينى و اسلامى.

 از سال 58 و 59 تحريم را عليه كشور ما شروع كردند؛ ليكن اين تشديد تحريمها در واقع براى اين است كه روى مردم فشار بيايد و مردم از نظام اسلامى جدا شوند. خوشبختانه هم مسئولين گفتند، هم مردم اعلان كردند، هم عملاً نشان داده شد كه اين تحريمها به توفيق الهى اثر قابل توجهى بر زندگى مردم نخواهد گذاشت و مردم كه آن زحمات و مشكلات دهه‌ى 60 و اوائل انقلاب را تحمل كردند، امروز با پيشرفتهاى عظيمى كه پيدا شده است، اطمينانشان بيشتر و اميدشان به آينده روشن‌تر است و در مقابل دشمن مى‌ايستند و توطئه‌ى دشمن را خنثى ميكنند.

 براى اينكه به نماز اول وقتِ مؤمنين ضربه‌اى نخورد، من به طور مختصر چند اصل را براى رفتار خودمان - با توجه به نقشه‌ى دشمن - مطرح ميكنم.

 يك مسئله، مسئله‌ى وحدت كلمه‌ى ملى است. مخاطب اين، هم خواصند، هم عامه‌ى مردم. مسئله‌ى وحدت را بايد جدى گرفت. من درباره‌ى وحدت كلمه‌ى مردم خيلى صحبت كردم، يك خصوصيات و شاخصهائى هم گفتم. صرف اينكه كسى بگويد ما طرفدار وحدتيم، كافى نيست؛ شاخصهائى دارد، علامتهائى دارد.

 مسئله‌ى ديگر، همبستگى روزافزون مردم و خواص با سه قوه است. همبستگى با قواى سه گانه‌ى كشور بايد روزبه‌روز بيشتر شود، بايد كمك بشوند؛ بخصوص قوه‌ى مجريه كه بارهاى زيادى را بر دوش دارد. اين شايعه درست كردن و زحمات را نديده گرفتن، به هيچ وجه صلاح كار كشور و آينده‌ى كشور نيست.

 نكته‌ى سوم، تقويت ايمان دينى، تأمين نيازهاى فكرى و استفهامهاى نسل جوان است؛ كه اين عمدتاً متوجه به روحانيت و حوزه‌هاى علميه است. دائماً شبهه القاء ميكنند؛ بايد به طور دائم و به‌روز پاسخ شبهه‌ها را داد.

 نكته‌ى چهارم، معرفى درست و شايسته‌ى روحانيت است؛ كه اين فقط وظيفه‌ى خود روحانيون نيست. روشنفكران و آگاهان ميتوانند نقش روحانيت را در كشور نشان بدهند و نشان بدهند كه در مقاطع حساس، روحانيت، بخصوص مراجع معظم و بزرگان حوزه‌هاى علميه، از چه مشكلاتى و چه گذرگاه‌هاى سختى توانسته‌اند جامعه را عبور بدهند.

 مسئله‌ى ديگر، تلاش جوانان براى بصيرت‌افزائى است. خود جوانها بايد در اين زمينه تلاش كنند. دشمن را بايد شناخت، روشهاى دشمن را بايد شناخت؛ اين كارى است كه بر عهده‌ى خود جوانهاست.

 نكته‌ى بعدى كه براى فهرست كارهاى لازم امروز ما بايستى مورد توجه قرار بگيرد، مسئله‌ى پيشرفت علم و حركت در جهت نقشه‌ى جامع علمى كشور است؛ همين كارى كه پنج شش سال است بحمداللَّه حركت بهترى پيدا كرده است، پيشرفتهاى خوبى انجام گرفته است. بايستى بيشتر تلاش كرد. ان‌شاءاللَّه اين حركت، شتابنده‌تر شود. لازم است حركت شتابنده‌ى ديگرى در داخل حوزه‌هاى علميه انجام بگيرد؛ كه در اين باره ان‌شاءاللَّه با دوستان و برادران و خواهران عضو حوزه‌ى علميه صحبت خواهيم كرد.

 كار مهم ديگر - كه مخاطب و مسئول آن، دولت است - اهتمام به رفع عوامل نارضائى و مشكل‌ساز براى مردم است: مسئله‌ى معيشت، مسئله‌ى اشتغال، مسئله‌ى سامانه‌هاى ادارى، مسئله‌ى منصوبان دستگاه‌ها - بخصوص در سطوح بالا - مسئله‌ى شهردارى‌ها، مسئله‌ى نيروى انتظامى، كه مباشراً و مستقيماً با مردم روبه‌رو هستند و ميتوانند بسيارى از مشكلات مردم را برطرف كنند يا خداى نكرده نارضائى‌هائى به وجود بيايد. بنابراين دستگاه‌ها در مسائل گوناگون، اهتمام و هماهنگى داشته باشند؛ هماهنگى و هم‌افزائى داشته باشند؛ اختلاف وجود نداشته باشد؛ كه اين هم مربوط به دستگاه‌هاى دولتى است.

 چند جمله راجع به شهر قم عرض بكنم. قم خاستگاه انقلاب است؛ محل ولادت اين حادثه‌ى عظيم و پديده‌ى بزرگ تاريخى كشور ما و همه‌ى جهان است. نگاه بين‌المللى به قم، يك نگاه ويژه است؛ علاوه بر اينكه رفت و آمد به اينجا از كشورهاى گوناگون وجود دارد. آن كسانى هم كه به دلائلى، به ملاحظاتى رفت و آمد نميكنند، نسبت به اين شهر حساسيت دارند، يك نگاه ويژه‌اى دارند، حوادث اين شهر را دنبال ميكنند. همين اجتماع عظيم امروز شما مورد توجه قرار ميگيرد. ممكن است در تبليغات هم نياورند، نگويند؛ اما آن كسانى كه سياست‌ساز هستند و سياست را آنها در واقع توليد ميكند، آنها مى‌بينند، محاسبه ميكنند و نگاه بين‌المللى دارند. بزرگترين حوزه‌ى علميه‌ى علوم اسلامى در دنياى اسلام، در اين شهر است. هيچ حوزه‌اى از حوزه‌هاى علميه به عظمت حوزه‌ى علميه‌ى قم نيست. اينجا قطب زيارتى و معنوى است؛ اينجا حرم حضرت معصومه، اين بارگاه باشكوه قرار دارد؛ مسجد جمكران در اينجا بنا شده است؛ حرم امامزاده‌هاى گوناگون در اين شهر واقع شده است؛ كه هر يك از اين امامزاده‌هائى كه در خيابانهاى قم مدفون هستند، اگر در هر شهرى بودند، مركز و محور آن شهر قرار ميگرفتند. اينها همه ظرفيتهاى ملى و بين‌المللى و كاركردهاى اين شهر مقدس است.

 قم چون از دوران طاغوت مغضوب دستگاه حكومت بود، متأسفانه عقب‌افتادگى‌هاى متراكمى دارد. اين عقب‌افتادگى‌ها را بايد مسئولين محترم با جديت و بسرعت برطرف كنند. البته در طول سالهاى بعد از انقلاب كارهاى زيادى شده است. از سال 79 به اين طرف كه شهر تبديل به استان هم شده بود، اعتبارات بيشترى داده شده است. آنطورى كه به من گزارش دادند، از سال 84 به بعد اوج صرف اعتبارات در اين شهر بوده. بنابراين كارهاى بسيار خوبى انجام گرفته است؛ اما بايستى همه‌ى اين كارها تكميل بشود، تتميم بشود و اين شهر، هم از لحاظ نيازهاى مردم، هم از لحاظ چهره‌ى شهرى، آنچنان كه شايسته‌ى مردم قم است، پيشرفت كند. اين عقب‌افتادگى‌هاى انباشته اگر بخواهد برطرف شود، كار سخت لازم است.

 از مهمترين نيازهاى اين شهر، مسئله‌ى آب است؛ كه از چند سال پيش اين مسئله به صورت جدى تعقيب شده است، دنبال شده است. كارهاى بسيار خوبى انجام گرفته است. بخش مهمى از كار انجام گرفته، كه لازم است ما از دست‌اندركاران اين كار تقدير كنيم؛ اما از مسئولين محترم اين كار ميخواهيم كه آبى را كه از راه دور و از سرچشمه‌هاى دز براى قم مى‌آيد، هرچه زودتر به قم برسانند. اين نياز اساسى و بزرگ مردم قم بايد انجام بگيرد.

 مسئله‌ى كشاورزى قم هم مهم است. شنيدم قرار است از تهران به منطقه‌ى مسيله آب آورده شود و كشاورزى قم كه يك روزى در اين مناطق خيلى برجسته بود، باز هم ان‌شاءاللَّه رونق پيدا كند.

 صنايع دستى قم، بخصوص فرش نامدار قم بايد مورد حمايت و تأييد قرار بگيرد، كه ان‌شاءاللَّه ما در اين سفر تأكيدهاى لازم را به مسئولين ميكنيم.

 آنچه را كه من تأكيد ميكنم، معمارى و شهرسازى قم است. امروز كارهاى بزرگى در قم دارد انجام ميگيرد، ساخت و سازهائى انجام ميگيرد؛ حتماً در اين معمارى‌ها بايد ملاحظه كنند كه معمارىِ اسلامى باشد؛ نمادهاى انقلاب در اين شهر، در معمارى‌ها مشاهده شود؛ چون اينجا شهر اسلام و شهر انقلاب است.

 نكته‌ى آخر هم اين است كه مسئولين محترم در اين شهر اگر براى يك چيزى با همديگر اختلاف دارند، نبايد بگذارند اين اختلاف با زندگى مردم تماسى پيدا كند و مردم را دچار مشكل كند. دستگاه‌هاى مختلفى با هم اختلافاتى دارند كه ممكن است به زندگى مردم تماس پيدا كند؛ اينها را من اينجا يادداشت كرده‌ام، كه ديگر ذكر نميكنم؛ ليكن توصيه‌ى كلى من اين است كه همه دست به دست هم بدهند؛ مسئولين دولتى با همكارى و هم‌افزائى به مردم خدمت كنند؛ مردم هم با پشتيبانى از آنها و با اين حضور عظيمى كه خوشبختانه هميشه از خودشان نشان داده‌اند، بتوانند كارى را كه در اين برهه‌ى از زمان در اين كشور انجام گرفته است، به سرانجام برسانند و فوائد آن را به دنياى اسلام نشان دهند.

 پروردگارا! به محمد و آل محمد بركات خود را بر اين مردم عزيز و بر همه‌ى ملت ايران نازل بفرما. پروردگارا! ما را نسبت به مجاهدتها و تلاشهاى كسانى كه اين حركت عظيم را تا اينجا رساندند، قدردان قرار بده. پروردگارا! به حق محمد و آل محمد ما را سربازان حقيقى اسلام قرار بده. مسئولين و خدمتگزاران عزيز كشور را توفيق و تأييد عنايت بفرما. به توفيق خود و عون و كمك خود، كمك به مردم و خدمت به مردم را در برنامه‌هاى آنها آسان بفرما. قلب مقدس ولى عصر (ارواحنا فداه) را از ما راضى بفرما. ما را از ياران آن بزرگوار در حضور و غيبتش قرار بده.

                                               والسّلام عليكم و رحمةاللَّه و بركاته‌

به نام خداند بخشنده ی مهربان

 درود بر محمدو آل محمد صلوات الله و سلامه علیه و علیهم

میزان پنجم(قسمت اول)

مجموعه ای دقیق برای :

تمرین ، سنجش و رفع اِشکالات آموخته های درس جغرافی

برای  دانش آموزان   پایه ی  دوم  راهنمایی  تحصیلی

     به ضمیمه ی پاسخ  فعالیت ها   

                        ( مربوط به مطالب نوبت اوّل )

طرح ، تهیه و تنظیم :

 حسن نقی زاده دبیر رشته ی علوم اجتماعی ناحیه ی چهار قم  

پرسش و پاسخ های متن درس اوّل : 

( از این قسمت به بررسی مشخصات جغرافیایی قاره ی آسیا می پردازیم )

1- قسمت های وسیع آبی رنگ نقشه ها ، اقیانوس ها هستند .

2- اقیانوس چیست ؟ آب های بسیار پهناور و وسیع اند که سطح زمین را فراگرفته اند .

3- اقیانوس های کره ی زمین کدامند ؟ آرام ، هند ، اطلس ، منجمد شمالی ، منجمد جنوبی

4- تعریف قارّه چیست ؟ در میان آب ها ، خشکی های بسیار بزرگی را می بینیم ، که قاره نام دارند .

5- مساحت آب های کره ی زمین بیشتر از خشکی ها می باشد .

6- بین اقیانوس هند و اقیانوس اطلس ، کدام قاره قرار دارد ؟ آفریقا 

فعالیت درس اوّل :

1- آسیا ، آمریکا ، آفریقا ، قطب جنوب ، اروپا ، استرالیا و اقیانوسیه   2- نیم کره ی شمالی    3- آسیا ، اروپا ، آفریقا    4- آمریکا      5- اروپا       6- آفریقا ، آسیا ، آمریکا ،  قطب جنوب ، استرالیا و اقیانوسیه      7- آسیا  ، آفریقا ، آمریکا     8- آفریقا ، قطب جنوب ، اروپا

پرسش و پاسخ های متن درس دوم  :

1- آسیا ، پهناورترین قاره ی جهان است و تقریبا یک سوم خشکی های جهان را در بر می گیرد .

2-  بلندترین کوهها ، پست ترین نقاط و پهناورترین جلگه ها در کدام قاره قرار دارند ؟ آسیا

3- بیش از نیمی از جمعیت کره ی زمین در قاره آسیا به سر می برند و پرجمعیت ترین کشورهای جهان در این قاره قرار دارند .

4- قاره ی آسیا در محلّ تنگه ی برینگ از آمریکای شمالی و در محلّ کانال سوئز از آفریقا جدا می شود . علاوه بر این ، کوه های اورال مرز بین دو قاره ی آسیا و اروپا را تعیین می کند . 

5- آسیا از نظر ناهمواری به سه بخش تقسیم می شوند ، آن سه کدامند ؟ فلات ها : شامل فلات های بلند با ارتفاع زیاد و فلات های کم ارتفاع قدیمی ، سرزمین های پهناور وپست جلگه ای در شمال وجنوب آسیا ، سرزمین های دارای کوه آتشفشان   

فعالیت اوّل درس دوم :

1- هند ، آرام ، منجمد شمالی   2- ]شرق [{ مغولستان – تبت – ایران - آناتولی } ]غرب[ 3- هیمالیا ، اورست          

فعالیت دوم درس دوم :

1- بین النهرین    2- کوه اورال ، رود ینی سئی     3- هیمالیا ، خلیج بنگال     4- هوانگهو ، یانگ تسه کیانگ    5- * دلتای بنگال     * ژاپن ، اندونزی ، فیلیپین      * هندوستان ، عربستان

پرسش و پاسخ های متن درس سوم :

1-  بلند ترین فلات آسیا ، تبت نام دارد .

2- در حاشیه ی همه ی فلات ها ی آسیا ، رشته کوه هایی وجود دارد .

3- رشته کوه های هیمالیا ، همچون دیواری بلند در جنوب فلات تبت قرار دارد .

4- قله ی اورست با ارتفاع 8848 متر ، بلندترین قله ی به شمار می رود .که کوهنوردان ایرانی  توانستند در سال 1377 به قله ی آن  سعود کردند.

5- در میان رشته کوه های هیمالیا ، گذرگاه ها و تنگه های طبیعی بسیاری وجود دارد .

6- از جاده ی ابریشم چه می دانید ؟ راه معروف بازرگانی که در گذشته های دور از گذرگاه های رشته کوه هیمالیا عبور می کرده و کشور چین را از طریق ایران به اروپا پیوند می داد.

7- از دریای تتیس چه می دانید ؟ قبل از پیدایش بشر ، به جای جلگه ی سیبری و سرزمین های جنوبی آن ، دریایی کم عمق و بسیار وسیع به نام تتیس وجود داشت .

8- دریای خزر ودریاچه ی آرال هر دو باقی مانده ی دریای تتیس هستند .

9- منظور از فلات کم ارتفاع سیبری چیست ؟ فلاتی که در مشرق جلگه ی سیبری قرار دارد که یخبندان های طولانی در طی هزاران سال باعث متلاشی شدن سنگ های آن شده است .

10- جلگه های چگونه بوجود می آیند ؟ در بین رشته کوه ها معمولاً رودهای بزرگی جریان دارند که آبرفت زیادی را از کوه ها کنده و با خود حمل می کنند. این آبرفت ها در مسیر یا در دهانه ی خود ته نشین و بر روی هم انباشته می شوند و با گذشت زمان جلگه هایی را پدید می آورند .

11- جلگه ی عراق  از آبرفت  رودهای دجله  و  فرات و جلگه ی گنگ  و  سند  از  آبرفت  رود گنگ و سند که از کوه های هیمالیا سرچشمه می گیرند ، به وجود آمده اند .

12- چه عاملی موجب به وجود آمدن جلگه های پهناور کناره ی دریا در چین شده است ؟ رودها

13- چرا رودهایی که در جلگه ها جریان دارند ، هر چند یک بار جای بستر خود را تغییر می دهند ؟ زیرا سطح جلگه ها بسیار پست و هموار است .

14- رودها آبرفت های خود را در جایی که به دریا می ریزند، انباشته می کنند .

15- دلتاها چگونه توسعه می یابند ؟ با انباشته شدن دائمی آبرفت ها

16- چرا وجود دلتاها در زمین های بسیار هموار ممکن است خطر بروز سیلاب را افزایش دهد ؟ زیرا  سیلاب  تمام آبرفت های خود را بر آن انباشته و کاملاً  روی آن را از گِل ، سنگ و درختان می پوشاند .

17- در مشرق و جنوب شرقی آسیا به ویژه در کناره های اقیانوس آرام«مجمع الجزایر»های بسیاری وجود دارد.

18- علت وقوع آتشفشان ها وزلزله های بسیاردرمشرق وجنوب شرقی آسیا چیست؟نا آرام بودن پوسته ی زمین

19- برخی از آتش فشان های آسیا ، جزایری را به وجود آورده اند .

20- جزیره ی های آتش فشانی معروف آسیا  کدامند ؟ کوریل ، ریوکیو در ژاپن، جاوه و سوماترا در اندونزی 

فعالیت  درس سوم :

1- بلی ، زیرا از انباشته شدن آبرفت رودها که خاک شان بسیار حاصلخیز است ، به وجود می آیند .     2- جایی که آبرفت رودها انباشته می شوند دهانه یا مصبّ رود نام دارد ، از انباشته شدن آبرفت ها در دهانه ی رودها ، دلتاهای پهناور (سرزمین های مثلث شکل ) به وجود می آید .         3- گنگ و براهماپوترا  ، کشور بنگلادش       

* جدول 1- سِند           2- جاوه           3- آرام          4- سوماترا

پرسش و پاسخ های متن درس چهارم :

1- برای تعیین وضعیت آب و هوایی هر منطقه چه باید کرد؟ باید میزان دما و بارش آن را در طول چندین سال اندازه گیری کنیم .

2- چرا در قاره ی آسیا آب و هوای گوناگونی وجود دارد ؟ زیرا آسیا قاره ای پهناور است که از قطب شمال تا مدار استوا امتداد یافته و دما و بارش در بخش های مختلف آن متفاوت است .

3- سه بخش متفاوت در آسیا از نظر دما کدامند ؟ سرزمین های مجاور قطب شمال و سیبری ، سرزمین های جنوبی که در مجاورت دریاها ، از دریای سرخ تا جزیره ی تایوان واقع شده اند، بخش های داخلی قاره ی آسیا

4- دما درسرزمین های مجاور قطب شمال وسیبری چگونه است ؟تمامی روزهای سال ،سرد و دارای یخبندان های بسیار و طولانی است .

5- دما در سرزمین های جنوبی قاره ی آسیا چگونه است ؟ تمامی روزهای سال گرم

6- دما در بخش های داخلی آسیا چگونه است ؟ دارای سرمای سخت و خشن در زمستان ها و گرمای زیاد در تابستان ها

7- در قسمت های داخلی آسیا چه نوع آب و هوایی وجود دارد ؟ آب و هوای قارّه ای یا برّی

8- ویژگی آب و هوای بری یا قاره ای چیست ؟سرمای سخت و خشن در زمستان ها و گرمای زیاد در تابستان ها

9- آسیادرتمامی بخش ها دارای بارش ورطوبت یک سان نیست، بلکه برخی نواحی ِ آن خشک وبرخی مرطوب هستند .

10- رطوبت از دریاها و اقیانوس های مجاور می آید وسپس به وسیله ی بادبه خشکی هاو قارّه ها منتقل می شود .

11- آسیا از نظر میزان بارش به دو قسمت ، آسیای خشک و آسیای مرطوب تقسیم شده است .

12- سه نوع بادی که موجب انتقال رطوبت به سرزمین های داخل قاره ی آسیا می شود ، کدامند ؟ بادهای موسمی ، بادهای غربی ، بادهای مدیترانه ای

13- تمامی آسیای مرکزی ، نواحی غربی و جنوب غربی آسیا  شامل شبه جزیره ی عربستان ، نواحی داخلی فلات آناتولی و فلات ایران از نواحی خشک آسیا محسوب می شوند .

14- فعالیت های کشاورزی در در کدام نواحی آسیا بستگی زیادی به ریزش باران های موسمی دارد ؟ شرق و جنوب شرقی آسیا

15- ریزش باران های موسمی برای فعالیت های کشاورزی به خصوص کشت برنج بسیارمفید می باشد .          

فعالیت اوّل درس چهارم :

1- زیرا سرزمینی بلند بوده و در بلند ی ها و ارتفاعات هوا سرد می باشد. 2- چون به خطّ استوا نزدیک اند.  

فعالیت دوم درس چهارم :

1- بادهای موسمی = اقیانوس هند = تابستان ، بادهای غربی = اقیانوس اطلس = زمستان ، بادهای مدیترانه ای = دریای مدیترانه = زمستان   2- این سرزمین ها یا از دریا دورند یا کوه های بلند مانع ورود بادهای مرطوب به داخل آن ها می شود .   3- گرم و مرطوب = جنوب شرقی آسیا ، سرد و خشک = سیبری و تبت ، گرم و خشک = عربستان   4- اثر مثبت : اگر این باران ها به موقع نبارد یا دچار بی نظمی شود ، از تولید محصولات کشاورزی به خصوص برنج کاسته می شود .      اثر منفی : ریزش شدید این باران ها گاهی موجب به راه افتادن سیل و طغیان رودخانه ها در نواحی شرقی و جنوب شرقی آسیا می شوند.

پرسش و پاسخ های متن درس پنجم :

1- پوشش گیاهی در آسیا متناسب با آب و هوا به وجود آمده است .

فعالیت درس پنجم :

1- توندرا ، تایگا ، چمنزار، استپ ، بیابان ، جنگل های پهن برگ ، جنگل های انبوه گرم سیری (استوایی)   2- * تایگا      * توندرا     * استپ    * جنگل های پهن برگ       3- توندرا در مجاورت اقیانوس منجمد شمالی ، تایگا در سیبری ، جنگل های انبوه در استوا        4- به خاطر نزدیکی به خط استوا گرم و به دلیل وزش بادهای موسمی پر باران  است – نواحی داخلی فلات آناتولی ، تمامی آسیای مرکزی وجود دارند . 

چرا بعضی ها به سوره ی مبارکه ی حمد متوسل نمی شوند؟

امیرالمومنین(ع) به نقل از رسول خدا (ص) فرمودند:

خداوند فرمود:

هرکس بسم الله الرحمن الرحیم گوید،

حق من است که مشکلش را حل کنم .

وقتی الحمدلله رب العالمین گفت،
بلاهای اورا دفع و به او نعمت بخشم.

هرگاه الرحمن الرحیم را بر زبان آورد،

عطایم را زیاد کنم.

وقتی مالک یوم الدین گفت،
حسناتش را سنگین کنم و از بدی هایش درگذرم.

زمانی که ایاک نعبد گفت،
بر عبادتش پاداش دهم.

هرگاه ایاک نستعین را بر زبان جاری ساخت،
او را یاری میکنم و در مشکلاتش به فریادش می رسم.

و وقتی اهدنا الصراط المستقیم گفت،
حرفهایش را قبول میکنم و به آرزویش میرسانم .

پند 3

چرا بعضی ها پای خود را قطع می کنند؟

دکتر گفت :

باید پایت را قطع کنیم .

راننده ی کامیون که در بین راه از سرما ، یک پایش یخ زده بود ، از حرف دکتر خنده اش گرفت .

دکتر گفت :

چرا می خندی ؟

راننده ی کامیون گفت : وقتی پنج ، شش ساله بودم ، دنبال یک گنجشک دویدم .

گنجشک به حفره ای که در دیوار حیاط بود ، پناه برد. من دستم را داخل حفره کردم و گنجشک را گرفتم . هنگام بیرون آوردن آن ، یک پایش از بدنش جدا شد. در همین موقع مادرم فریاد زد:

وای پای بچه ام قطع شد .

من می خندیدم. گفتم :

مادر ، پای من که قطع نشد ، پای گنجشک قطع شد .

پند 2

(اهرام مصر را چگونه ساختند؟)

مکافت:

فرعون آنچه می توانست ، غرور ورزید ، مردم را تحت استثمار و شکنجه ی خود درآورد و بر آن ها سلطنت کرد تا حدی که دستور داد ساختمان های بزرگی ، مثل اهرام سه گانه ی مصر درست کنند و به همه ، حتی زنان حامله دستور داده بود از راه های دور ، سنگ های بزرگی به دوش بگیرند و برای بنای آن ساختمان ها بیاورند.

روزی یکی از زن های آبستن که سنگ و آجر حمل می  کرد از پله ها ی ساختمان بالا می رفت . هرگاه او در بردن مصالح ساختمان کوتاهی می کرد ، مامورین فرعون با تازیانه او را می زدند. در این میان ناگهان بچه ی او سقط شد و آن زن دل سوخته فریاد زد :

ای خدا آیا در خوابی ؟ مگر نمی بینی این طاغوت ستمگر (فرعون) چه می کند؟

مدتی از این جریان گذشت . وقتی فرعون و فرعونیان در آب غرق شدند، آن زن در کنار رود نیل بود و دید نعش فرعون روی آب قرار گرفته است . او تعجب کرد و در همین حال صدای هاتفی را شنید که به او گفت :

ای زن دیدی که ما در خواب نبودیم و تو به ما نسبت خواب دادی ؟ بدان که ما در کمین ظالمین هستیم.

۱۰ تمرین برای تقویت تمرکز در مطالعه

تمرین شماره ۱

کتابی را انتخاب کنید، یک صفحه از آن را در نظر گرفته و تعداد کلمات موجود در هر پاراگراف را بشمارید. یک بار دیگر این کار را تکرار کنید تا مطمئن شوید که شمارش را درست انجام داده اید. در ابتدای کار با یک پاراگراف شروع کنید و هنگامیکه این تمرین برای شما آسان تر شد، تمام کلمات یک صفحه را بشمارید. شمارش را به طور ذهنی و با حرکات چشم هایتان انجام دهید.

 تمرین شماره ۲

در ذهن خود از یک تا صد را بر عکس بشمارید.

 تمرین شماره ۳

در ذهن خود از شماره صد، سه تا سه تا بشمرید و کم کنید. ( ۱۰۰- ۹۷ – 94- 91- ...)

 تمرین شماره ۴

یک کلمه و یا یک طرح ساده را انتخاب کنید و آن را به مدت ۵ دقیقه در ذهن خود تکرار کنید. هنگامیکه توانستید بهتر و آسان تر تمرکز کنید. سعی کنید این کار را برای مدت ۱۰ دقیقه انجام دهید و بدون آنکه تمرکز حواس خود را از دست بدهید.

 تمرین شماره ۵

یک میوه مثلا یک سیب را بردارید و از همه طرف به آن نگاه کنید. تمام حواس خود را بر روی آن متمرکز کنید و به چیز دیگری غیر از آن سیب فکر نکنید. وقتی به سیب نگاه می‌‌کنید به چگونگی رشد آن و یا ارزش غذایی آن و یا حتی مغازه ای که آن را خریده اید فکر نکنید، بلکه فقط و فقط به خود سیب فکر کنید. به آن نگاه کنید، آن را ببویید و لمس کنید

تمرین شماره ۶

همانند تمرین قبل عمل کنید با این تفاوت که این بار چشمانتان بسته باشد. در ابتدا تمرین شماره ۵ را به مدت ۵ دقیقه تکرار کنید و سپس به انجام این تمرین بپردازید. چشمان خود را ببندید و سعی کنید طعم، رنگ و بوی میوه را احساس و تصور کنید و هر چه می‌‌توانید این تصویر را در ذهن خود شفاف تر کنید. اگر نتوانستید این کار را انجام دهید، چشمان خود را باز کنید، میوه را نگاه کنید و سپس تمرین را تکرار کنید.

تمرین شماره ۷

یک شی ساده ( قاشق، چنگال و یا لیوان ) را بردارید و بر روی آن تمرکز کنید. از همه طرف به آن نگاه کنید بدون آنکه کلمه ای در ذهن داشته باشید. سعی کنید فقط به آن شی نگاه کنید بدون آنکه بر اسامی و یا کلمات مربوط به آن فکر کنید.

تمرین شماره ۸

پس از آنکه در انجام تمرین قبل مهارت پیدا کردید، می‌‌توانید این تمرین را انجام دهید. شکل هندسی کوچکی ( مثلث، مربع و یا دایره ) را بر روی کاغذ رسم کنید و آن را به رنگ دلخواه درآورید. سپس بر روی آن تمرکز کنید. فقط به آن شکل فکر کنید و افکار نامربوط دیگر را از خود برانید.

سعی کنید در طی تمرین به کلمات فکر نکنید.

 تمرین شماره ۹

مانند تمرین قبل عمل کنید با این تفاوت که این بار چشمانتان بسته باشد. اگر نتوانستید شکل را بطور کامل مجسم کنید، چشمانتان را باز کرده، چند دقیقه به شکل نگاه کنید سپس چشمان خود را ببندید و تمرین را ادامه دهید.

 تمرین شماره ۱۰

سعی کنید حداقل برای مدت ۵ دقیقه به هیچ چیز فکر نکنید. دقت کنید وقتی که تمرین های قبلی را با موفقیت به پایان رساندید، آنگاه نوبت به این تمرین خواهد رسید. در آن هنگام شما برای انجام این تمرین آمادگی خواهید داشت و قادر خواهید بود برای مدتی معین به هیچ چیز فکر نکنید. به زودی این کار برای شما آسان و آسان تر خواهد شد.

 منبع: 

www.successconsciousness.com

برگرفته از سایت تبیان

درود بر محمد و آل محمد صلوات الله و سلامه علیه و علیهم

میزان سوم

مجموعه ای دقیق برای :

تمرین ، سنجش و رفع اِشکالات آموخته های درس تاریخ

برای  دانش آموزان   پایه ی  سوم  راهنمایی  تحصیلی

    به ضمیمه ی پاسخ  پرسش ها و جست و جو ها     

( مربوط به مطالب نوبت اوّل )

در این مجموعه ی آموزشی (تمرینی ) سعی کرده ام تا به تمام  نکات دروس  شیرین کتاب تاریخ توجه شود ، هر چند شاید انجام این کار با توجّه به اهداف آموزشی و پرورشی درس تاریخ ، ضروری نبود . اما هدف من این بوده تا غیر از متن یک پارچه ی هر درس که قطعاً توسط همه ی  دانش آموزان با دقت مطالعه می شود  ، راه دیگری نیز در قالب  پرسش و پاسخ برای درک بهتر محتوای کتاب در اختیار دانش آموزان عزیز باشد . فواید این کار : 1- ارائه ی الگویی مناسب برای طراحی پرسش وپاسخ مطلوب از متن کتاب 2-استفاده ی بهتر از فرصت های موجود برای آموزش و بحث و بررسی پیرامون مطالب درس 3- جلوگیری از پیدایش متغیّرهای ناخواسته ی منفی در روند انتقال سوالات به دانش آموزان در کلاس درس 4- درک بهتر مطالب درس ، افزایش یادگیری و  لذت ناشی از آن و ...                « موفق باشید » طرح ، تهیّه و تنظیم : حسن نقی زاده   دبیر علوم اجتماعی ناحیه ی 4 قم

پرسش و پاسخ های متن درس اوّل :

1- آق قویونلوها موفق شدند قراقویونلوها را از میان بردارند.

2- پرتغالی ها با کشتی های جنگی خود به خلیج فارس آمده و در صدد تصرف سواحل و جزایر ایران بودند.

3- دلیل تفرقه در ایران قبل از تشکیل حکومت صفویان چه بود ، چرا ؟ اختلافات مذهبی بود ، زیرا در آن زمان مذهب رسمی در کشور وجود نداشت .

4- حکومت صفویه در چه تاریخی تشکیل شد ؟ اوایل قرن دهم هجری قمری

5- شیخ صفی الدین مریدان زیادی داشت که برای دیدنش به اردبیل می رفتند .

6- قزلباش ها هفت طایفه ی ترک بودند که مذهب شیعه داشتند.

7- شاه اسماعیل در چه سالی و با کمک چه کسانی به سلطنت رسید؟ در سال 880 هجری شمسی ، قزلباش ها

8- مرز شمال شرقی و شرقی ایران پس از شکست دادن ازبکان توسط شاه اسماعیل کجا بود؟رود جیحون ، هند

9- چه کسی درزمان شاه اسماعیل،با ادعای فرمانروایی مسلمانان به ایران حمله کرد؟سلطان سلیم ( پادشاه عثمانی)

10- نام جنگ میان شاه اسماعیل و سلطان سلیم چه بود ؟ چالدران

11- علت شکست ایرانیان در جنگ چالدران چه بود؟ ارتش عثمانی دارای توپ و تفنگ بوده ، ولی ارتش ایران فاقد این سلاح ها بود و از تیر وکمان و شمشیر استفاده می نمود .

12- پس از شاه اسماعیل چه کسی به سلطنت رسید ؟ فرزندش تهماسب دومین پادشاه صفوی  

13- اقدامات مهم شاه تهماسب چه بود ؟ اوضاع داخلی کشور  را  آرام  و  اداره ی  آن  را  منظم نمود، به خراسان لشکرکشید و ازبکان را از آنجا بیرون راند ، با عثمانی وارد جنگ شد .

14- نتیجه ی صلح میان شاه تهماسب و عثمانی ها چه بود ؟ بهبود اوضاع داخلی کشور   

پاسخ پرسش و جست و جوی درس اوّل :  1- الف-  شاه اسماعیل   ب- چالدران  ج- شیخ صفی الدین اردبیلی  2- رسمی کردن مذهب شیعه= شاه اسماعیل ، صلح میان ایران و عثمانی = شاه تهماسب 3- مهم ترین طرفداران صفویه = قزلباش ها  3- زیرا به خاطر نبودن حکومتی واحد و قدرتمند،نظم وامنیت مختل می شد،آسایش عمومی از میان می رفت وآبادی ها ویران می گردید .  4- به تدریج سراسر ایران را تصرف کرد ، مذهب شیعه را رسمی کرد ، با سرکوب مخالفان داخلی و خارجی حکومتی قوی به وجود آورد ، تبریز را پایتخت خود قرار داد ، ازبکان را شکست داد ، در پاسخ به حمله ی عثمانی ها ، با آنها جنگید .  5- چون  در  محلی  بنام  چالدران  روی  داد .  6- آشفتگی اوضاع داخلی کشور ، حملات مجدّد ازبکان و عثمانی ها به ایران.

پرسش و پاسخ های متن درس دوم  :

1- سلسله ی صفوی را شاه اسماعیل تاسیس کرد ، شاه تهماسب آن را تثبیت نمود و شاه عباس قدرتمند ساخت .

2- شاه عباس پنجمین پادشاه صفوی است .

3- اوضاع  ایران  در  زمان  به  پادشاهی  رسیدن  شاه  عباس  چگونه  بود  ؟  ازبکان  ،  عثمانی ها  و  پرتغالی ها

قسمت هایی از ایران را را تصرف کرده بودند.

4- چرا پس از شاه تهماسب ،مرزهای  ایران توسط ازبکان ، عثمانی ها و پرتغالی ها تصرف شدند ؟ زیرا اوضاع کشور پس از او به خاطر کشمکش میان جانشینان او نابسامان شده بود و راه برای سرکشی قزلباش ها در داخل و حمله ی بیگانگان از خارج باز شده بود .

5- شاه عباس نوه ی شاه تهماسب به کمک بعضی از سران قزلباش به سلطنت رسید .

6- اقدامات شاه عباس چه بود ؟ منظم ساختن اوضاع داخلی ، صلح با عثمانی ها ، شکست ازبکان ، ساخت توپ و تفنگ با کمک انگلیسی ها ، جنگ با پرتغال با کمک انگلیسی ها

7- پرتغالی ها ابتدا برای تجارت به خلیج فارس آمده بودند .

8- مناطقی که در زمان صفویان به تصرف پرتغالی ها درآمدند اما  بعدها توسط شاه عباس ، پرتغالی ها از آن اخراج شدند؟جزایر بحرین و هرمز، بندر گمبرون(بندر عباس)

9- علت نام گذاری بندر گمبرون به بندر عباس چه بود؟ زیرا پرتغالی ها توسط شاه عباس از آن اخراج شدند .

10- دوره ی شاه عباس زمان اوج قدرت صفویان است .

11- پس از شاه عباس چهار پادشاه بر تخت سلطنت تکیه زدند که بیشتر آن ها افرادی ضعیف و نالایق بودند .

12-  حکومت صفوی در زمان شاه سلطان حسین سقوط کرد . وی مردی ضعیف و فاقد شهامت بود و به جای آن که به اداره ی کشور بپردازد ، کارها را به دست افرادی سودجو سپرده بود .

13-  علت شورش افغان ها در اواخر حکومت صفوی ( زمان شاه سلطان حسین  ) چه بود ؟ گرگین خان حاکم قندهار شروع به ظلم به افغان ها نمود . لذا گروهی از آنان برای عرض شکایات خود به اصفهان آمدند، اما چون  درباریان با گرگین خان همدست بودند ، شکایات آنان به نتیجه نرسید .

14- رهبر شورشیان افغانی در زمان شاه سلطان حسین چه نام داشت ؟ محمود

15- واکنش شاه سلطان حسین نسبت به شورش افغان ها و نتیجه ی آن چه بود ؟ اوکه به دلیل بی خبری غافلگیر شده بو،لشکریان خود را به جنگ افغان ها فرستاد اما آنان شکست خورده ومحمود بر اصفهان مسلط می شود.

16- یکی از دوره های درخشان در تاریخ هنر و معماری ایران ، دوره ی صفویان است .

17- پایتخت صفویان ، اصفهان بود .

18- هنرهای مهم روزگار صفوی چه نام داشتند ؟ کاشی کاری ، نقاشی ، خطاطی ، معماری

19- دانشمندان مذهبی و علمی دوره ی صفوی چه نام داشتند ؟ میرداماد و شاگردش ملاصدرا ، شیخ بهایی ، علامه مجلسی

20- در راس حکومت صفوی ، پادشاه قرار داشت .بعد از پادشاه صدر اعظم بود که اعتماد الدوله نامیده می شد .

21- فرماندهان نظامی در زمان صفویان از مقامات مهم بوده که مستقیاًٌ از پادشاه دستور می گرفتند .

22- بنیان نیروی نظامی صفویان چه نام داشت ؟ قزلباش

23- به چه جهت در زمان صفویان ، کم کم نیروی نظامی منظم و دائمی تشکیل شد ؟ زیرا قزلباش ها مردانی بسیار شجاع و با مهارت بودند، اما سرباز دائمی به شمار نمی آمدند .

24- چه عواملی موجب رونق تجارت در زمان صفویان شد ند؟ احداث راه ها و کاروان سراها ، برقراری امنیت ، یکسان نمودن واحدهای اندازه گیری (وزن ، پول و ... )

25- در زمان صفویان ، ایران با کدام کشورها روابط تجاری داشت ؟ هند ، چین ، کشورهای اروپایی یعنی انگلیس ، فرانسه ، هلند، اسپانیا

26- مهم ترین صادرات ایران درزمان صفویان چه بود ؟ گلاب ، ابریشم ، خشکبار ، قالی

27- مهم ترین واردات ایران در دوره ی صفویانچه بود ؟ اسلحه و برخی کالاهای دیگر

28- مهم ترین کارخانه های ایران در زمان صفوی چه نام داشتند ؟ توپ سازی و ابریشم بافی

پاسخ پرسش و جست و جوی درس دوم :   1- الف- پرتغالی   ب- بندر گمبرون    2- فهمید که علت شکست ایرانیان ، نداشتن توپ وتفنگ بود لذا به کمک انگلیسی ها به ساختن توپ وتفنگ پرداخت ، سپس با عثمانی ها جنگید.    3- با پرتغالی ها در تجارت رقابت داشتند ، حکومت ایران آنان را تهدید کرده بود که اگر با پرتغالی ها وارد جنگ نشوند حق تجارت با ایران را نخواهند داشت .   4- پادشاهان صفوی پس از شاه عباس برای اداره ی کشور تربیت نشده بودند وبیشتر وقت خود را در کاخ ها وبه عیش ونوش می گذراندند. – پادشاهان صفوی اغلب افرادی خونریز ومستبد بودند.و غالباً نزدیکان خود وبزرگان کشور را از بین می بردند ، زیرا می ترسیدند آنان در صدد شورش و رسیدن به پادشاهی برآیند .-  به خاطر ضعف و بی لیاقتی این پادشاهان ، درباریان سود جو شروع به سوء استفاده از قدرت می کردند . از مردم مالیات های سنگین گرفتند ونارضایان را سرکوب نمودند ، در نتیجه کشور دچار هرج و مرج شد .  5- اوّل جنگ های عثمانی با ایران و کشورهای اروپایی نظیر اسپانیا بود (اروپاییان ، مایل بودند با ایران علیه عثمانی متحد شوند) دوم رقابت تجاری ، سیاسی ونظامی کشورهای اروپایی با همدیگر بود که باعث می شد هر کدام از آنها بکوشد تا توجه ی ایران را به خود جلب کند. 6- 7 - مربوط به دانش آموز.

لطفاً  ادامه ی سوال ها و پاسخ های درس جغرافی پایه ی اوّل را در این صفحه تمرین و از خود سنجش به عمل آورید .                        صفحه ی 5
خوزستان ، بوشهر ، خراسان رضوی ، هرمزگان		145- علت وجود صنایع دستی مانند قالی بافی در ناحیه ی ب و ن  12
خوزستان ،بوشهر،خراسان رضوی ،اصفهان ، تهران ، مرکزی		146- یکی از راه های درآمد مردم در ناحیه ی ب و ن  12
صنایع دستی مانند قالی بافی		147- استان هایی که در ناحیه ی ب و ن دارای منابع نفت هستند12
خوزستان ، اصفهان		148- استان هایی که در ناحیه ی ب و ن دارای منابع گاز هستند12
خوزستان ، قم		149- استان هایی که در ناحیه ی ب و ن دارای پالایشگاه نفت و گاز هستند12
به سبب رواج دام پروری و تولید پشم کافی		150- استان هایی که در ناحیه ی ب و ن دارای مجتمع پتروشیمی هستند12
بوشهر ، خوزستان ، مرکزی ، اصفهان		151- استان هایی که در ناحیه ی ب و ن دارای کارخانه ذوب آهن هستند12
پاسخ فعالیت ها (این پاسخ ها صرفاً برای رفع اِشکال بوده و دانش آموز،  پس از اتمام پاسخ های  خود به فعالیت ها ،  مجاز به استفاده از آن می باشد)
* فعالیت ص 2 = استوا – هند- نیم کره ی شمالی – نیم کره ی شرقی -  آسیا – آمریکا – آرام -  نصف النهار مبدا * فعالیت ص 5 = 1- ( البرز – راکی – آلپ – آند ) ، ( برزیل – عربستان – گرینلند ) ، ( آمازون –  می سی سی پی –  گنگ –  نیل ) 2- بلند 3- کم ارتفاع 4- پست و هموار ، به دلیل وجود شرایط مناسب برای زندگی انسان مثل : زمین حاصلخیز ، رودهای پرآب ، آب و هوای مناسب   5- ( 1- دریا 2- جلگه 3- دشت 4- درّه 5- کوه های بلند 6- کوه های کم ارتفاع * فعالیت ص 7 = 1 – (1- مغولستان  2 – آناتولی  3- ایران 4- تبت 5- تبت )-  2 -  آناتولی ، ایران ، تبت ، مغولستان  3- بیش تر اوج بگیرد ، زیا ارتفاع سرزمین ها زیاد می شود * فعالیت ص 9 = الف) 1-  مثلث 2- ایران 3- ایران ، پاکستان ، افغانستان 4- ضلع شمالی البرز ، ضلع غربی زاگرس ، ضلع شرقی سلیمان 5- پاکستان و افغانستان  ب ) خلیج فارس و دریای عمان جنوب  - دجله و فرات غرب – سند و پنجاب شرق – دریای خزر شمال -  ترکمنستان و آمو دریا شمال شرقی -  رود کورا شمال غربی    پ ) با گذشت زمان از آبرفت رودهایی که  از رشته کوه های لبه ی فلات ایران  جاری شده اند  ت) بیشتر است * فعالیت ص 11 = 1- عمان ، سرخ ، مدیترانه ، سیا ه ، خزر ، خلیج فارس 2- خلیج فارس ، تنگه ی هرمز ، کانل سوئز 3- تنگه ی هرمز ، دریای عمان ، اقیانوس هند ، تنگه ی باب المندب ، دریای سرخ ، کانال سوئز ، دریای مدیترانه 4- الف) عربستان ، ایران ، کویت ، عراق ، امارات ، قطر   ب) عربستان ، مصر ، ایران  پ ) ایران ، ترکیه   ت) مصر   5- دین اسلام ، زبان عربی ، نفت ، دریاهای اطراف * فعالیت ص 14 = 1- رسم در نقشه 2- سبلان ، سهند ، دماوند ، علم کوه ، زرد کوه ، دنا  3- ارومیه 4- کویر ، لوت 5- ارس ، اروند رود 6- خوزستان 7- غرب ، شرق* فعالیت ص 16= الف) معتدل خزری – گیلان ، مازندران ، گلستان ب) کوهستانی – خراسان شمالی ، کردستان ، آذربایجان شرقی و غربی ، اردبیل ، چهارمحال و بختیاری ، کهکیلویه و بویر احمد ، کرمانشاه ، لرستان ، زنجان ، قزوین ، همدان ، فارس     پ) بیایانی و نیمه بیابانی – زاهدان ، هرمزگان ، بوشهر ، کرمان ، اصفهان ، تهران ، خراسان رضوی و جنوبی ، خوزستان ، قم ، مرکزی ، کرمان ، یزد ، سمنان    ت) خزری – گیلان ، مازندران ، گلستان   * فعالیت ص 20 = 1) دمای یزد بیش تر ، بارش بندرعباس بیشتر  2) دما افزایش و بارندگی کاهش  3) دما کاهش و بارندگی افزایش می یابد زیرا بیرجند شهری بیابانی امّا مشهد نیمه بیابانی می باشد  ب- رنگ آمیزی در نقشه  * فعالیت ص 21 = 1- کوهپایه ای 2- شرجی 3- بیابانی داخلی 4- گرم 5- مرطوب* فعالیت ص 23 = الف- 1) در فصل سرد به دلیل بارندگی پر آب و فصل گرم به دلیل کمبود بارش و تبخیر ، آب آن کم می شود 2) کویر و لوت ، دما زیاد و بارش کم می باشد 3) تفتان 4) به علت عبور از نمکزارها ، شنزارها    ب- محصور بودن در میان کوه های البرز در شمال و زاگرس در غرب ، تبخیر زیاد ، بارندگی کم * فعالیت ص 25- 1- ستون اول (ایران ، قطر ، امارات ، کویت ، عربستان ، بحرین ، عراق ، عمان ) ستون دوم (قشم ، کیش ، لاوان ، تنب بزرگ و کوچک ، ابوموسی ، لارک ، هرمز و... ) ستون سوم (مند ، دالکی ، جراحی ، شور، اروند رود، میناب ، گابریک ، باهوکلات ) 2- مرکز تجاری ، راه ارتباطی شرق و غرب ، دارای ذخایر نفت و گاز  3- هند 4- کیش و قشم 5- کار عملی دانش آموز  * فعالیت ص 29= 1- ریشه های بلند و قوی – قطع درختان و کندن بوته ها – ماسه زار ونمکزار – گز و نخل 2- کار عملی دانش آموز 3- ناحیه ای که دارای گیاهان کوتاه قد و درختچه های خاردار با فاصله از هم می رویند * فعالیت ص 31 = 1- نیمه بیابانی ، به علت وجود شرایط مساعد زندگی خصوصاً بارندگی بیشتر 2- بارندگی کم و گرمای زیاد 3- بارندگی بیشتر و همچنین وجود معادن ، کارخانه ها و گسترش بازرگانی 4- در الف بیشتر است * فعالیت ص 32 = 1- آب کافی ، آب و هوای مساعد ، خاک قابل کشت 2- آب 3- قنات یا کاریز * فعالیت ص 34 = 1- تهران ، مشهد ، اصفهان  2- تاریخی – صنعتی ، ماهیگیری – بازرگانی ، سیاسی – اداری ، مذهبی* فعالیت ص 36 = 1- الف) کرمان ب) از محصولات صادراتی می باشد 2- خراسان ، خوزستان 3- گندم و جو ، خرما *فعالیت ص 38= 1- پتروشیمی (اصفهان ،خارک ) گاز (آبادان ، خراسان رضوی ) نفت (آبادان ، خارک ) پالایشگاه نفت و گاز ( بندرعباس ، آبادان ، خراسان رضوی ، اصفهان) ذوب آهن ( اصفهان ) تولید فولاد ( اصفهان) 2-  (1- میوه 2- پنبه 3- چغندر قند 4- گوجه فرنگی 5- ماهی 6- پشم 7- تخم آفتاب گردان 8- گندم 9- شیر 10- نفت 11- سنگ آهن ) 3- کمپوت سازی – کارخانه ی قند – رب سازی – کنسرو تن – روغن نباتی – آرد سازی – لبنیات پاستوریزه              پایان مطالب نوبت اوّل – موفق باشید- حسن نقی زاده

میزان هفتم : قسمت دوم در تعلیمات اجتماعی اول راهنمایی

پرسش و پاسخ های متن درس چهارم :

1- هر یک از ما در خانواده نقش معینی داریم .

2- ما چگونه وظیفه ی خود را به عنوان عضوی از خانواده انجام داده و با سایر اعضای خانواده ، همکاری داریم؟ با عمل کردن به نقش های خود در خانواده

3- چگونه با یک مثال می توان همکاری در خانواده را شرح داد ؟ مثلاً برای رنگ آمیزی : پدر؛ رنگ ها را ترکیب و سپس با فرچه بر دیوارها می کشد ، مادر؛ در جابه جا کردن وسایل منزل و لکه گیری ها کمک می کند ، خواهر ؛ کار پهن کردن روزنامه را در جاهای مناسب و آوردن وسایل و ظروف مورد نیاز را برعهده می گیرد ، ما نیز ؛ فرچه ها را برای پدر تمیز می کنیم .    

 4- چرادربعضی خانواده ها،پدر ومادرازفرزندان خود راضی هستند؟ زیرا وظایف خود را به خوبی انجام می دهند .

 5- اعضای خانواده ، در بیش تر کارها می توانند با هم همکاری کنند .

6- چگونه اعضای خانواده می توانند در تهیه ی صبحانه با هم همکاری نمایند ؟(با ذکر مثال) پدر چای را آماده می کند ؛ برادر نان را می خرد؛ خواهر سفره ی صبحانه را پهن می کند ؛مادر نیز وسایل صبحانه را در سفره می چیند .

7- خانواده ای را توصیف کنید که در بین اعضای آن همکاری وجود نداشته باشد ؟ ممکن است همه ی کارها ی منزل یا بخش عمده ی آن ها بر عهده ی یک نفر – مثلاً مادر خانواده قرار گیرد .

8- خانواده ای را توصیف کنید که برای تهیه ی صبحانه ، بین اعضای آن همکاری وجود نداشته باشد ؟ پدر در خواب باشد ، خواهر مشغول آماده شدن برای مدرسه باشد ، برادر در حال خمیازه یا گوش دادن به رادیو باشد ، مادر نان خریده و سفره ی صبحانه و خوراکی ها را آماده کرده است .

9- در چه صورتی مادر بیش از سایر اعضا زحمت می کشد ؟ در صورتی که اعضای دیگر در انجام کارها همکاری نکرده و مادر هم شاغل باشد.

10- همه ی ما موظفیم که با خانواده ی خود همکاری داشته باشیم و به نقش ها و وظایف خویش عمل کنیم .

پاسخ پرسش های نمونه چهارم:

- عبارت است از انجام دادن وظایفی که سایر اعضای خانواده از ما به عنوان عضوی از خانواده انتظار دارند . موجب می شود خانواده ای صمیمی تر ، روابطی دوستانه تر و در نتیجه ، زندگی بهتری خواهیم داشت .    

پرسش و پاسخ های متن درس پنجم :

1- چه عاملی موجب می شوند که انسان ها کارهای خود را متفاوت با یک دیگر انجام دهند ؟ وجود اندیشه های متفاوت در انسان ها

2- انسان ها چگونه توانایی و مهارت های گوناگونی را کسب می کنند ؟ از طریق یادگیری ها و تجربیات خود

3- هر انسانی ، همه ی استعدادها و توانایی ها را در خود نمی یابد.

4- خداوند انسان ها را با استعدادهای گوناگون آفریده است .

5- چگونه انسان ها به یکدیگر نیازمند ند ؟ هیچ یک از ما در همه ی توانایی ها از دیگران برتر نیستیم ، بلکه هم دیگران به توانایی ها ، تجربه ها و اندیشه های ما نیاز دارند وهم ما برای حل کردن بسیاری از مسائل و مشکلات خود می توانیم از اندیشه و تجربه ی دیگران استفاده کنیم .

6- مشورت یعنی چه ؟ استفاده از اندیشه ، تجربه و استعداهای دیگران

7- فایده های مشورت  کدام است ؟ انتخاب بهترین نظر ، دوری از خودرایی ، ایجاد محبت و علاقه

8- در انجام کارها ، بهتر است با چه کسانی مشورت کنیم ؟ اعضای خانواده ، معلم ، مربی ، امام جماعت مسجد ، دوستان خوب و مورد تایید

9- علاوه بر افراد کم تجربه ، افراد با تجربه نیز با دیگران مشورت می کنند .

10- مادر تاکنون برای چه کارهایی با ما مشورت کرده است ؟ تهیه ی نوع ، نحوه ی چیدمان وسایل منزل

11- پدر ، در انجام چه کارهایی با اعضای خانواده مشورت می کنند ؟ خرید یا اجاره ی منزل ، تهیه ی وسایل منزل با همسر و فرزندان

12- چرا ما دائماً با اطافیان خود مشورت می کنیم ؟ برای بهتر زندگی کردن و استفاده از اندیشه ی آنها

13- ویژگی های افراد مورد مشورت کدام است ؟ راز نگه داری ، داشتن تقوا ، داشتن اطلاعات ، داشتن تجربه ، دلسوز بودن ، شجاع بودن ، حسود نبودن ، بخیل نبودن  

پاسخ پرسش های نمونه درس پنجم :

-  صمیمیت در خانواده کم شده و اعضای خانواده در زندگی موفق نخواهند شد .

پرسش و پاسخ های متن درس ششم :

1- منظور از احساس مسئولیت چیست ؟ یعنی فردی که انجام دادن کاری را برعهده می گیرد ، باید آن را با علاقه ، دل سوزی ، درست و به موقع انجام دهد .

2- چگونه ما مسئولیت آب دادن به گل ها و گیاهان منزل را که به ما محول شده را انجام می دهیم ؟ به موقع و در زمان معینی به گل هار آب می رسانیم ، با دقت به آنها آب می دهیم تا صدمه نبینند ، این مسئولیت خود را فراموش نمی کنیم و به موقع انجام می دهیم ، تا تمام شدن کار و انجام مسئولیت ، دعوت دوستان را برای بازی نمی پذیریم .

3- اگر نسبت به آب دادن به گل ها احساس مسئولیت کنیم ، نتیجه گیری چیست ؟ گل ها که به خانه ی ما زیبایی می بخشند با طراوت می مانند ، ما ، پدر و مادرمان خوشحال می شوند .

4- اگر نسبت به آب دادن به گل ها احساس مسئولیت نکنیم ، نتیجه گیری چیست ؟ گل هایی با ساقه های شکسته ، پژمرده و خشکیده و گیاهانی افسرده

5- اگر در در انجام وظایفی که خانواده به ما محول می کند احساس مسئولیت نکنیم ، چه پیش می آید ؟ کاری که بر عهده گرفتیم درست و به موقع انجام نشده و اعضای خانواده به درد سر افتاده و از ما راضی نخواهند شد .  

6-  اگر در در انجام وظایفی که خانواده به ما محول می کند احساس مسئولیت کنیم ، چه پیش می آید ؟ کاری که بر عهده گرفتیم درست و به موقع انجام شده و اعضای خانواده خوشحال شده  و از ما راضی خواهند شد .

7- حاصل احساس مسئولیت  مشترک در خانواده چیست ؟ خانواده ای مهربان و صمیمی

پاسخ پرسش های نمونه درس ششم :

پرسش و پاسخ های متن درس هفتم :

1- ما برای رفتن به مدرسه چگونه آماده می شویم یا چه کارهایی انجام می دهیم  ؟برداشتن لباس از جا لباسی و به تن کردن آن ، برداشتن و پوشیدن جوراب هایمان از جای مخصوص ، بررسی مجددکتاب ها ی مربوط به هر روز و برداشتن کیف از جای مخصوص خود ، برداشتن کفش ها از جای کفشی و تمیز کردن و پوشیدن آن و ...

2- همه ی وسایل منزل محل مخصوصی دارند .

3- منظور از نظم چیست ؟ یعنی قرار دادن وسایل و اشیاء در جای مخصوص خود

4- وضعیت خانواده ای که نظم را رعایت نمی کنند ، چگونه است ؟ هر چیزی در جای مخصوص خود ندارد و هر کار ی طبق برنامه و در وقت خود انجام نمی شود .

5- وضعیت خانواده ای که نظم را رعایت می کنند ، چگونه است ؟ هر چیزی در جای مخصوصی دارد و هر کار ی طبق برنامه و در وقتی معین انجام می شود .

6- نظم فقط این نیست که ما وسایل خود را در جای مخصوصی قرار دهیم .

7- دانش آموزی که برنامه ی روزانه دارد ، کارهای خود را چگونه انجام می دهد ؟ برای هر روز برنامه ی مشخصی دارد و آن را در کاغذی نوشته تا انجام دادن آن ها  را  فراموش  نکند  ، وقتی  از  مدرسه  به  منزل بر می گردد بر اساس آن به مطالعه و انجام دادن تکالیف خود می پردازد.

8- کسانی که برنامه ی روزانه ی منظمی دارند ، کارهای خود را چگونه انجام می دهند ؟ چون می دانند که در هر ساعت شبانه روز چه کارهایی را باید انجام دهند ، بنابر این کارهای خود را درست و به موقع انجام می دهند .

9- چرا دانش آموزانی  که   به  برنامه ی  روزانه  عمل  می کنند در کارهای خود موفق ترند و هیچ گاه احساس نگرانی نمی کنند ؟زیرابرای انجام دادن تکالیف درسی و سایرفعالیت های خود زمان مشخصی رادرنظرگرفته اند .

10- هر فرد می تواند برای خود برنامه ی روزانه تنظیم کند .

11- خانواده ها در چه مسائلی می توانند برنامه داشته باشند ؟ همه ی مسائل مثل ؛ دید و بازدید، برنامه ی غذایی در شبانه روز، مسافرت ، کمک درسی به فرزندان ، تفریح

12- داشتن برنامه در زندگی چه فایده ای برای ما دارد ؟ به ما کمک می کند که کارهای خود را بهتر انجام دهیم و از انجام دادن کارهای ضروری غافل نشویم.

پاسخ پرسش های نمونه درس هفتم :

-  هر چیزی را که نیاز دارند به سرعت نمی یابند و کارهای شان را در وقت مشخصی نمی توانند انجام دهند .

این روش كه یكی از قویترین روش‌های یادگیری است در سال 1996 توسط فردی به نام رابینسون ابداع شد. در این روش سعی بر این است تا با ایجاد زمینه ای در ذهن قبل از مطالعه، روند یادگیری فعال تر و آسان تر گردد. (SQ3R) مخفف این كلمات است:

 پیش خوانی (Survey)

 سؤال سازی (Question)

خواندن (Read)

 بازگویی و تعریف (Recite)

و مرور (Review)

در ادامه به مراحل مختلف این روش اشاره می كنیم:
پیش خوانی:
درسی را كه می خواهید بخوانید، ابتدا پیش خوانی كنید. سعی كنید برای پیش خوانی از روش زیر استفاده نمایید:
- نگاهی سریع و گذرا به متن بیاندازید.
- نكات مهم و كلیدی را بیابید.
- سؤالات و تمرین‌های آخر درس را مرور كنید.
- پاراگراف اول و آخر و خلاصه درس را به شیوه ای گذرا بخوانید.
سؤال سازی:
در ذهن خود سؤالاتی راجع به  موضوع  درس  بسازید.  برای این كار می توانید:
- عناوین و تیترها را بصورت سؤال درآورید.
- از خود بپرسید: "راجع به این موضوع چه می دانم؟"، "معلم راجع به این موضوع چه چیزهایی می گفت؟" و سؤالاتی از این قبیل.

خواندن:
متن درس را بطور كامل بخوانید. در هنگام خواندن:
- به دنبال جواب سؤالاتی باشید كه در ذهن خود ساخته بودید.
- به سؤالات آخر درس جواب بدهید.
- زیر نكات مهم خط بكشید.
- اگر مطلبی را درست نفهمیده‌اید، دوباره آن را بخوانید.

بازگویی و تعریف مطالب:
بعد از آنكه خواندن یك بخش به پایان رسید، به بازگویی مطالب آن بپردازید.
- مطالب درسی را از حفظ برای خود تكرار كنید و یا خلاصه نویسی كنید.
- در تكرار مطالب از روشی كه متناسب با تكنیك یادگیری‌تان است، استفاده كنید و به خاطر داشته باشید كه هر چه بیشتر از حواس پنجگانه خود استفاده كنید، مطالب بهتر در حافظه‌تان جای می گیرد.
قدرت یادگیری سه برابر می شود با:

دیدن

 بیان كردن

 شنیدن
و این قدرت چهار برابر می شود با:

 دیدن

بیان كردن

 شنیدن

 نوشتن

مرور مطالب:
بعد از آنكه مطالب را بطور كامل خواندید و برای خود بازگو كردید، نوبت به مرور مطالب می رسد.
- روز اول: بلافاصله بعد از مرحله تعریف و بازگویی، 5 دقیقه سریع مطالب را مرور كنید.
- 24 ساعت بعد: كتاب را ورق بزنید و به نكات مهم نگاهی بیاندازید، به مدت 5 دقیقه این كار را انجام دهید.
- یك هفته بعد: به مدت 5 دقیقه مطالب درسی را مرور كنید. برای مطالبی كه به نظرتان سخت تر است بیشتر وقت بگذارید.
- و به همین ترتیب هر چند وقت یك بار مطالب را مرور كنید تا هنگام امتحان به مشكلی برخورد نكنید.
به خاطر داشته باشید:

چرا كسانی كه مطلبی را 6 بار پیاپی می خوانند در مقایسه با كسانی كه در 6 نوبت و هر بار 5 دقیقه. این كار را می كنند، درصد یادگیری كمتری دارند ؟

زیرا در فواصل زمانی قدرت پردازش ذهن بالاتر می رود. 

یکی از  بیماری هایی  که  بسیاری  از  ما  در  فصل  سرما  بیش از سایر فصول، دچار آن می شویم، سرماخوردگی یا زکام می باشد.  سرماخوردگی  غلبه سردی  و  بلغم  به  مغز  می باشد؛ یعنی زکام در مغز سر، که طب سنتی برای درمان سریع و جلوگیری از پیشرفت و عفونت های حاصله از آن توصیه های ارزنده ای دارد که در ذیل به مواردی از آن اشاره می گردد.
البته پیشگیری و اقدامات پیشگیرانه در این زمینه نیز حایز اهمیت می باشد که در قسمت توصیه های بهداشتی برای فصل سرما به آن اشاره شده است. 1- برای شروع زکام کمپرس گرم روی سر بوسیله پارچه ای گرم و نمک داغ به طوری که بیمار گرمی آن را در مغز سر  احساس کند، مفید است.
برای این کار مقداری نمک دریا را در ظرفی ریخته و گرم نمایید. در حین داغ شدن نمک، می توانید برای جلوگیری از سوختن آن، مرتب آن را هم بزنید.
یکی از خصوصیات نمک آن است که گرما را به مدت طولانی در خود نگه می دارد.
پس از داغ شدن نمک، آن را سریعاً داخل یک پارچه یا کیسه ریخته و بر روی سر قرار دهید. با این کار شاید بیماری و نزله رفع شود و به سینه نریزد. یعنی به سرفه های خلط دار منجر نگردد و باعث عفونت سینه نشود.
2- گیاه سحا یا مقداری سیاه دانه را نزدیک بینی قرار داده و آن را ببوید، تا نزله (زکام) از بینی خارج و به سینه نریزد.
3- نباید به صورت طاقباز خوابید، بلکه باید خواب را کم کرده و نشسته خوابید و در شب نیز دو سه بار از خواب بیدار شد. بدین طریق مانع از ورود خلط و عفونت به داخل سینه در موقع خواب می شود؛ چرا که ورود ترشحات پشت حلق به مجاری تنفسی و ریه، باعث پونومونی (ذات الریه) می گردد، این ترشحات باید از طریق مجاری بینی دفع شوند و یا این که از طریق مری وارد معده شده و از بدن دفع گردند.
4- در موقع بیداری بایستی اگر احساس خارش و ناراحتی کند، اخلاط خود را بیرون داده تا به سینه فرو نرود و خروج آن از راه بینی در ابتدا، کار آسانی است و اگر به طریقی که در بند (2) ذکر شد، انجام شود بسیار مفید است، مخصوصاً برای آنهایی که سینه تنگ (بیماری آسم) و ریه های ضعیف دارند، چون ممکن است نزله به سل تبدیل شود.
5-  مواد غذایی ترش و شور و همچنین سرد و تر (بلغم زاها) را نخورید.
6- مربای بنفشه را در صبح میل نمایید و بعد ماء الشعیر هم روی آن بخورید.توجه : ( هیچ کدام از ماء الشعیرهای موجود در بازار اصل نبوده و همه تغلبی هستند . زیرا ماء الشعیر فقط و فقط از جو گرفته می شود و در هیچ کدام از کارخانه های مربوط به تولید ماء الشعیر حتی یک کیلو جو هم مصرف نمی شود تا آب آن گرفته شود. حتما از خرید ماء الشعیرهای موجود در بازار پرهیز نمایید)
7- غذا باید شوربا (سوپ) باشد که در آن کدو، تره، روغن بادام و آرد جو استفاده شده باشد و در صورتی که بیمار تب دارد بدون گوشت باشد. همچنین خوردن نیم رو (تهیه شده با تخم مرغ رسمی و روغن سالم) نیز توصیه می شود.
8 – پس از پایان زکام، حمام کردن گرم و بخور دادن با بخار دم کرده بابونه، پونه، مرزنجوش و بومادران مفید است و باعث جلوگیری از آبریزش بینی و ترمیم مجاری می گردد.  همچنین بخور دادن سندروس و کندور نیز توصیه می گردد.
ضمناً نباید از آبریزش بینی جلوگیری کرد مگر در اواخر بیماری وقتی که مطمئن شدیم، به سینه نریخته و آب بینی زیاد است.
تذکر:
- خوردن آنتی هیستامین جهت بند آمدن زکام و آبریزش بینی به هیچ وجه توصیه نمی شود. جلوگیری از آبریزش بینی در ابتدای سرماخوردگی، باعث ریختن آن داخل سینه و عفونت سینه می شود. خوردن قرص ها نیز باعث سرکوب شدن علایم سرماخوردگی می شود، ولی برخورد صحیح آن است که با انجام موارد فوق الذکر ظرف یکی دو روز اخلاط و بیماری از بدن دفع گردد.

برگرفته از سایت : دکتر روازاده- از اساتید طب سنتی در ایران  

فعالیت درس هشتم : 1- رودهای فصلی از ریزش باران و ذوب تدریجی برف در بهار به وجود می آیند و اگر باران نبارد یا ذخیره ی برف در کوهستان ها تمام شود ، رودهای فصلی خشک می شوند. اما رودهای دائمی ، از آب های زیر زمینی (چشمه ها) و ذوب تدریجی برف های کوه ها در تمام طول سال به وجود می آیند .   2- مصب یا دهانه ی رود : به محل ورود رود به دریا ، دریاچه ، باتلاق یا ریگزار می گویند .   خط تقسیم آب : مرز میان حوضه ی یک رود با حوضه ی رود دیگر را می گویند .  3- حوضه ی رود  4-    اول : 6=3×2    دوم :600=100×6     5- هر کوه ، یک حوضه ی رود را  و  حدّ وسط هرکدام نیز خط تقسیم آب را نشان می دهد . 

پرسش و پاسخ های متن درس نهم :

1- سیل چیست ؟ اگر حجم آب رود آن قدر زیاد شود که از بستر خود خارج شود و زمین های اطراف را هم در بر گیرد ، در این حالت رود طغیان می کند و سیل جاری می شود .

2- چه زمانی طغیان رود یا سیل اتفاق می افتد؟ زمانی که بارش آن قدر زیاد باشد که رود نتواند آب های حاصل از آن را در بستر خود حمل کند . البته ممکن است برف های حوضه ی یک رود هم بر اثر گرم شدن ناگهانی هوا ، به سرعت ذوب شده و آب زیادی وارد رود شود و سیلاب به وجود آید .

3- منظور از فرسایش خاک چیست ؟ سیلاب جریانی موقتی است که خاک های حاصل خیز زمین های زراعی را شسته و با خود می برد، که به این عمل فرسایش خاک می گویند .

4- فرسایش خاک چه زمانی شدید تر می شود ؟ زمانی که در روی زمین گیاهان کمتر ی باشند .

5- چرا در روی زمینی که گیاهان کمتری باشند ، فرسایش خاک بیش تر است ؟ زیرا در این صورت ، آب ها سریع تر حرکت می کنند و فرسایش خاک بیش تر می شود.

6- چرا خاک ماده ای ارزشمند است ؟ زیرا انسان بسیاری از محصولات غذایی و مواد اولیه ی صنعتی را از خاک به دست می آورد ؛ بنابر این ، زندگی او به خاک وابسته است .

7- قسمت های مختلف یک سیلاب کدامند ؟ آبگیر ، آبراهه، مخروط افکنه

8- مخروط افکنه چیست ؟ در جریان یک سیلاب ، خاک ها از ارتفاعات شسته می شوند و در نواحی کم شیب دامنه ها به شکل یک مخروط انباشته می شوند ؛ به این آبرفت ها ، مخروط افکنه می گویند .

9- خاک مخروط افکنه ها برای کشاورزی مناسب است .

10- بسیاری از شهرها و روستاهای کشور ما روی مخروط های افکنه بنا شده اند .

11- سیلاب ها چگونه موجب تخریب ناهمواری ها می شوند ؟ با از بین بردن خاک سطحی زمین

12- رودها چگونه موجب تخریب ناهمواری ها می شوند ؟ رودها بستر خود را حفر می کنند و سنگ ها ، ریگ ها ، شن ها و ماسه ها را با خود می برند .

 فعالیت  درس نهم 1- 9 : 1- با شستن زمین های زراعتی و حمل آن به جاهای دیگر   2- آبگیر   3- آبراهه ، خیر ، زیرا میزان آب و سرعت آن آن قدر زیاد است ، که همه چیز را به پایین دست حمل می کنند . 4- مخروط افکنه ، موادی که سیلاب با خود آورده است ، بر روی آن انباشته کرده و ممکن است آن شهر و روستا کاملاً دفن شود.    

فعالیت  درس نهم 2- 9 : 1- شکل الف ، زیرا آب به راحتی خاک ها را شسته و با خود می برد .  2- مانند شکل ب     3- زیرا آگاهی در این زمینه ندارند .

فعالیت  درس نهم 3- 9 :  1- دره های جوان در نواحی کوهستانی که شیب دامنه ها تند است و رودها به سرعت جریان دارند و دره هایی به شکل V می سازد ، ایجاد می شود .اما دره های پیر در جاهایی که شیب بستر رود کم تر می شود و رود با سرعت کم تری جریان دارد ، دره هایی با شیب ملایم ایجاد می شوند که به شکل V  باز هستند .   2- به تدریج ، پس از گذشت زمان های بسیار ، رود در نواحی کم شیب ، سطح همواری را با آبرفت های خود ایجاد می کند که به آن جلگه های آبرفتی می گویند .    3- در نواحی کم شیب که رود قدرت حمل آبرفت ها را ندارد ، آن ها را روی هم انباشته می کند . در محل ورود رودها به دریا ، آبرفت ها به شکل مثلث انباشته می شوند که به آن دلتا می گویند .  4- جلگه ی خوزستان از آبرفت رود کارون  - جلگه ی گیلان از آبرفت سفید رود    

پرسش و پاسخ های متن درس دهم :

1- 29 % سطح زمین را خشکی ها و 71% را آب های اقیانوس ها و دریاها پوشانیده اند .

2- اقیانوس آرام ، بزرگ ترین پهنه ی اقیانوسی است که مساحت آن به تنهایی بیش از مساحت همه ی قاره های جهان است . (3/181 میلیون کیلومتر مربع )

3- چرا آب اقیانوس ها و دریاها دارای نمک ها و گازهای محلول می باشد ؟ زیرا وقتی رودها از خشکی ها به سوی اقیانوس ها و دریاها حرکت می کنند ، در مسیر خود نمک های موجود در خاک های بسترشان را در خود حل می کنند . گاهی در بعضی اقیانوس ها ، کوه های آتش فشانی فوران می کنند و به این ترتیب ، موادی از درون زمین وارد آب اقیانوس ها می شود .

4- مهم ترین نمک ها و گازهای محلولی که توسط رودها وارد دریاها و اقیانوس ها می شوند ، نمک طعام و گاز اکسیژن است .

5- نمک طعام و گاز اکسیژن موجود در آب اقیانوس ها و دریاها در زندگی جانوران و گیاهان اهمیت بسیار دارند.

6- مردم بعضی مناطق که در مجاور آب دریاها زندگی می کنند و آب شیرین در اختیار ندارند ، چگونه مشکل کم آبی خود را حل می کنند ؟ آب شور دریا را به روش های مختلف سنتی یا با استفاده از فن آوری جدید ، شیرین و قابل مصرف می کنند .

7- مد و جزر چیست ؟ بالا آمدن آب اقیانوس و دریا را مد و پایین رفتن آن را جزر می گویند .

8- کشف نیوتن در مورد عامل جزر و مد چه بود؟ وی در قرن 18 میلادی کشف کرد که جزر و مد در اثر نیروی جاذبه ی ماه اتفاق می افتد .

هنگام مد ، آب به طرف ساحل پیش می رود و هنگام جزر ، به طرف دریا عقب نشینی می کند .

9- چرا خورشید تاثیر چندانی بر جزر و مد ندارد ؟ زیرا بیش از ماه ، از زمین فاصله دارد .

10- وقتی ماه در بالای  اقیانوس یا دریایی  قرار  می گیرد ،  حالت  مد  اتفاق  می افتد و آب در ساحل پیشروی می کند . هنگام غروب ماه در افق ، جزر رخ می دهد .

11- در شبانه روز (هر 24 ساعت)و هر بار چرخش زمین به دور خود ، به طور متوالی دو مرتبه مد و دو مرتبه جزر اتفاق می افتد .

12- شدت جزر و مد در تمامی روزهای ماه یکسان نیست .

13- در چه هنگام و روزهایی از ماه ، مدهای قوی ایجاد می شود ؟ اوایل واواسط ماه قمری که ماه و خورشید در یک امتداد قرار می گیرند .

14- در چه هنگام و روزهایی از ماه ، مد به بیش ترین حد خود نمی رسد و خنثی می شود ؟ در تربیع اول (روز 7 و 8 ماه قمری ) یا در تربیع دوم (21 و 22 ماه قمری ) که ماه و خورشید ، نیروی جاذبه ی یک دیگر را قدری خنثی می کنند .

15- منظور از جریان های دریایی (اقیانوسی) چیست ؟ رودهایی که در اقیانوس ها مانند خشکی ها جریان دارند .

16- جریان های دریایی ، مستمر و دائمی هستند و پیوسته از نواحی گرم استوایی به سمت قطب در حرکت اند . و جریان های سرد نیز از نواحی قطبی به سوی آب های گرم استوایی حرکت می کنند .

17- نقش  جریان های  گرم  و  سرد  دریایی  چیست ؟ این جریان ها آب و هوای سواحل خود را تحت تاثیر قرار می دهند .

18- بیش تر جریان های دریایی به چه علت به وجود می آیند ؟ بر اثر وزش و حرکت باد

19- آب دریاها و اقیانوس ها ، بی حرکت و ساکن نیست ، بلکه همیشه در تلاطم و جابه جایی است .

20- به چه علت آب دریاها و اقیانوس ها به شکل موج به جنبش در می آید ؟بر اثر اختلاف فشار هوا و  وزش باد

21- حرکت موج در کنار سواحل و در وسط دریا چگونه است ؟ در کنار سواحل ، به سمت ساحل – در وسط دریا ، هر نقطه از آب فقط در جای خود بالا و پایین می رود .

22- ضربات امواج در تخریب و فرسایش سواحل نقش زیادی دارد .

23- به بالاترین قسمت موج ، قله ی موج می گویند.          

فعالیت  درس دهم 1- 10 : 1- زیرا  همه ی این آب ها ، آب شرب و آشامیدنی نیستند .  2- خیر ، زیرا تبخیر آب همه ی اقیانوس ها و دریاها یکسان نیست ، میزان نمک رودهایی که وارد دریاها می شوند با هم فرق دارند وهمچنین در برخی اقیانوس ها ،وقوع آتشفشان ها  نمک وارد  آن ها می شود.     3- به علت تبخیر بیش تر      4- با استفاده از روش های سنتی جوشاندن آب  

فعالیت  درس دهم 2- 10 :  1- زیرا فاصله ی آن از زمین بیش تر از ماه می باشد .  2- بلی ، در حال حاضر در برخی کشورها برای چرخش پروانه های  توربین های  برق از آن استفاده می شود .

فعالیت  درس دهم 3- 10 : 1- جریان آب گرم استوایی    2- جریان اُیاشیو در شمال شرقی آسیا -  جریان بنگوئلا در غرب آفریقا –  جریان قطب جنوب در اطراف قطب جنوب – جریان کالیفرنیا در شمال غربی آمریکای شمالی - جریان لابرادور در بین گرینلند و آمریکای شمالی – جریان پرو در غرب آمریکای جنوبی (برای یادگیری مورد اول کافیست)

 پایان مطالب نوبت اوّل – موفق باشید-  حسن نقی زاده     

میزان ششم : قسمت سوم - از درس 6 تا پایان 7 -مجموعه ای دقیق برای تمرین سنجش و رفع اشکالات آموخته های جغرافی سوم راهنمایی

پاسخ های متن درس ششم :

1- در درون زمین مواد مذاب (ماگما) در جست و جوی راهی برای خارج شدن هستند .شکستگی ها و گسل ها بهترین محل خروج این موادند .

2- منظور از آتش فشان چیست ؟ محل خروج مواد مذاب (ماگما) را در سطح زمین آتش فشان می گویند .

3- از دهانه ی آتش فشان های فعال چه موادی خارج می شوند ؟ ابرهای غلیظ گوگردی ، خاکستر ، بمب های آتش فشانی ، بخار آب

4- روانه چیست ؟ مواد مذابی که بر روی سطح زمین جاری می شود را  روانه می گویند .

5- روانه همه چیز را بر سر راه خود می سوزانند .

6- کوه های آتش فشانی چگونه به وجود می آیند ؟ از سرد شدن تدریجی روانه ها ، کوه های آتشفشانی به وجود می آیند .

7- جزایر آتشفشانی چگونه به وجود می آیند ؟(با ذکر مثال) اگر روانه ها در بستر دریاها و اقیانوس ها سرد شوند ، ممکن است در مدت کوتاهی یک یا مجموعه ای از جزایر آتش فشانی به وجود آیند . مانند مجمع الجزایر ژاپن و فیلیپین

8- گاهی اوقات در اثر انفجار آتش فشان ممکن است در مدت کوتاهی یک جزیره نابود شود .

9- جزیره ای که در اثر انفجار آتش فشان نابود شده است ، چه نام دارد ؟ جزیره ی کراکاتوآ در اندونزی

10- منظور از آتش فشان های نیمه فعال چیست ؟ آتش  فشان هایی که  اکنون   فعالیت  ندارند.  اما وجود چشمه های آب گرم مانند آب گرم دماوند یا بخارهای گوگردی که از دهانه و منافذ کناره ی آن خارج می شوند  مانند کوه تفتان ، نشان دهنده ی فعالیت درون زمین است .     

11- اغلب آتش فشان ها در چه مناطقی رخ می دهند ؟ در کنار صفحات پوسته ی زمین

12- زمین لرزه یا آزاد شدن انرژی ، معمولاً در  امتداد  نقاط یا خطوط ضعیف موجود در پوسته ی زمین صورت می گیرد .(مثل گسل ها و شکست ها )

13- چرا بیش تر زمین  لرزه ها  در کناره های  صفحات  پوسته ی  زمین اتفاق می افتد ؟ زیرا این نقاط ضعیف می باشند .  

14- زمین لرزه درمناطق مسکونی سبب خرابی شهرها و روستاها و به خطرانداختن جان و مال انسان ها می شود .

15- در کشور ما و بسیاری از نقاط دیگر جهان هر ساله زمین لرزه هایی اتفاق می فتد .

16- برای جلوگیری از خرابی های زمین لرزه در شهرها و روستاها چه باید کرد ؟ باید ساختمان ها را طوری بسازند که در برابر زمین لرزه مقاوم باشند .

17- کار دستگاه های لرزه نگار چیست ؟ ثبت میزان زمین لرزه ها و مشخص کردن محل وقوع آن ها    

فعالیت  درس ششم :  1- الف- مخروط های جانبی – مخروط های سنگ ، خاکستر و روانه ها   ب- به سه صورت : لایه های متقاطع ، لایه های موازی ، لایه های گدازه های قبلی    ج- باتولیت     2- بر اثر آزاد شدن انرژی های درون زمین ، زلزله ایجاد می شود .   3- در کناره های صفحات پوسته ی زمین،  یعنی :گسل ها و شکست ها    4- باعث شکافتن و شکستگی پوسته ی زمین می شوند – مواد  روی  دامنه ی  کوه ها  را به سمت پایین به حرکت در می آورند - خانه ها ، پل ها و سدها را در نواحی شهری و روستایی خراب می کنند.  

پرسش و پاسخ های متن درس هفتم :

1- منظور از آب های جاری چیست ؟ آب هایی که بر سطح زمین جریان می یابند .

2- منظور از آب های فرو رو چیست ؟ مقداری از آب ها که از سطح زمین به درون توده ی خاک نفوذ می کند .

3- منظور از از سفره ی آب های زیر زمینی (آبخوان) چیست ؟ به محل جمع شدن آب های فرو رو در زیر ناهمواری می گویند .

4- یک سفره ی آب زیر زمینی چگونه تشکیل می شود ؟ به علت جاذبه ی زمین ، آب ها به آرامی در دل خاک نفوذ می کنند تا به یک سطح نفوذ ناپذیر برسند . در این حالت ، یک سفره ی آب زیر زمینی در زیر ناهمواری ها تشکیل می شود .

5- منظور از چرخه ی آب چیست ؟ به مجموعه جریان دائمی آب دریا ها و اقیانوس ها ، تبخیر ، تشکیل ابرها ، بارش به صورت برف یا باران و ... ، تشکیل جویبارها و رودها ، آب های فرو رو  و سفره های آب زیر زمینی و بازگشت مجد به دریا ها و اقیانوس ها ، چرخه ی آب می گویند .

6- حرکت آب بر روی ناهمواری های پر شیب ، بسیار سریع و در دامنه های کم شیب ، آرام است .

7- دریاچه چگونه ایجاد می شود ؟ با جمع شدن آب های جاری در داخل چاله های نسبتاً بزرگ سطح زمین

8- دریاچه ی خزر ، وسیع ترین دریاچه ی روی زمین است .

9- میزان نفوذ پذیری آب در زمین به چه عواملی بستگی دارد ؟ جنس خاک و شیب زمین

10- آب ها ، به درون خاک های ماسه ای بهتر از خاک های رسی نفوذ می کنند .

11- آب در زمین های کم شیب ، بیش تر نفوذ می کند .  

فعالیت درس هفتم : 1- دو صورت ؛ آب های جاری ، آب های فرو رو   2- ذخایر خوبی برای  تامین آب نواحی مجاور خود هستند ، همچنین برای ورزش های آبی ، قایق رانی و ماهی گیری استفاده می شوند . 3- در شکلی که دارای شیب زیادی است ، آب کم تر نفوذ و بیش تر با سرعت زیاد جاری می شود- در شکلی که دارای شیب کم تری است ، آب بیش تر نفوذ و کم تر جاری می شود .   4- دریاچه ی  ارومیه بین آذربایجان غربی و شرقی ، دریاچه ی هامون در سیستان وبلوچستان ، دریاچه ی بختگان در فارس ، دریاچه ی نمک در قم و...

پرسش و پاسخ های متن درس هشتم :

1- جویبارها چگونه به وجود می آیند ؟ از به هم پیوستن جویبارها

2- جویبارها و رودها ممکن است فصلی یا دائمی باشند .

3- رودهای فصلی چگونه به وجود می آیند ؟ از ریزش باران و ذوب تدریجی برف در بهار

4- در چه صورتی رودهای فصلی خشک و جریان آب در آن ها قطع می شود ؟ اگر باران نبارد یا ذخیره ی برف در کوهستان ها تمام شود.

5- منبع اصلی آب رودهای دائمی چیست ؟ آب های زیر زمینی (چشمه ها) و  هم  چنین  بر اثر ذوب تدریجی برف های یک کوه در تمام سال

6- رودها دارای شاخه های متعددند که به شاخه ی اصلی متصل می شوند .  

7- منظور از رودخانه چیست ؟ رودها در بستری حرکت می کنند ، که به آن رودخانه می گویند .

8- رودها در نهایت به دریا ، دریاچه ، باتلاق یا ریگزار ریخته یا ختم می شوند.

9- رودها ، سطح زمین را تغییر می دهند .

10- گاهی اوقات رودها  ، هنگام حرکت بر سطح خشکی ها ، آبشارهایی را ایجاد می کنند .

11- گاهی برای استفاده از رودهای فصلی و دائمی ، بر روی مسیر آن ها سد می بندند.

12- از آب پشت سدها چگونه استفاده می شود ؟ برای فصول کم آب در کشاورزی ، صنعت و برای آشامیدن و با نصب توربین برای تولید برق

13- آبدهی (دبی) رود چیست ؟ مقدار آبی که در مدت یک ثانیه از جایی معین در مسیر رود عبور کند .

14- برای تعیین حجم کلّ آب یک رود ، آبدهی آن را اندازه گیری می کنند .

15- آبدهی جویبارهای کوچک ، تنها چند لیتر در ثانیه ، اما آبدهی روهای بزرگ گاهی به چند صد یا چندین هزار متر مکعب در ثانیه هم برسد .

16- آبدهی رودها در طول سال به دلایلی از جمله میزان بارندگی و بارش برف ، میزان گرم شدن هوا و تبخیر آب رودها ، تغییر کند .

17- در چه زمانی می گویند آب رود کم یا  رود پر آب است ؟ هنگامی که سطح آب رود خیلی پایین باشد (مواقعی که آبدهی آن کم است )، می گویند رود کم آب و هنگامی که آب رود به حداکثر می رسد ، می گویند پر آب است .

18- هنگامی که رودها به دریا می رسند ، از سرعت حرکت آب رود کم می شود . در این موقع ، آبرفت ها یی که رود با خود از نواحی دور و نزدیک  آورده  است ، ته نشین شده  و  پدیده های  مختلفی  (دلتا و جلگه ) را پدید می آورند .

فعالیت درس هشتم : 1- رودهای فصلی از ریزش باران و ذوب تدریجی برف در بهار به وجود می آیند و اگر باران نبارد یا ذخیره ی برف در کوهستان ها تمام شود ، رودهای فصلی خشک می شوند. اما رودهای دائمی ، از آب های زیر زمینی (چشمه ها) و ذوب تدریجی برف های کوه ها در تمام طول سال به وجود می آیند .   2- مصب یا دهانه ی رود : به محل ورود رود به دریا ، دریاچه ، باتلاق یا ریگزار می گویند .   خط تقسیم آب : مرز میان حوضه ی یک رود با حوضه ی رود دیگر را می گویند .  3- حوضه ی رود  4-    اول : 6=3×2    دوم :600=100×6     5- هر کوه ، یک حوضه ی رود را  و  حدّ وسط هرکدام نیز خط تقسیم آب را نشان می دهد . 

میزان ششم : قسمت دوم - مجموعه ای دقیق برای تمرین سنجش و رفع اشکالات آموخته های درس جغرافیا سوم راهنمایی

پرسش و پاسخ های متن درس چهارم :

1-  منظور از ناهمواری  چیست ؟ به پدیده های طبیعی مانند کوه ، تپه ، دره ، جلگه ، دشت و ... که  روی  زمین قرار گرفته اند ، ناهمواری می گویند .و خلاصه اینکه : به پستی ها و بلندی های سطح زمین ناهمواری می گویند .

2- چرا ناهمواری ها را مطالعه می کنیم ؟ زیرا نقش مهمی در زندگی ما دارند . مطالعه ی آن ها سبب می شود تا محیط طبیعی خود را بهتر بشناسیم و عاقلانه تر از آن استفاده کنیم .

3- کار پیکر شناسان زمین چیست ؟  چگونگی پیدایش ناهمواری ها و تغییر آن ها از گذشته تاکنون و شکلی که در آینده پیدا می کنند را بررسی می کنند .

4- آیا ناهمواری ها از گذشته تاکنون به همین شکل بوده اند ؟ توضیح دهید . خیر ناهمواری ها همواره به  یک  شکل  نبوده  و  دائماً تغییر می کنند. تغییر آن ها گاهی به آرامی و گاه با سرعت صورت می گیرد.

5- مراحل تغییر شکل ناهمواری را کدامند ؟ ابتدا تخریب ، سپس حمل و جابجایی مواد تخریب شده و در نهایت بر جای گذاشتن مواد حمل شده در جایی که قدرت حمل مواد کاهش می یابد.

6- منظور از فرسایش چیست ؟ به سه عمل تخریب ناهمواری های سطح زمین ، حمل مواد حاصل از آن و بر جای گذاشتن آن ها در مناطق دیگر ، فرسایش می گویند .

7- چه عواملی سبب تغییر شکل ناهمواری ها می شود ؟ اختلاف دمای شب و روز ، باد ، باران ، گیاهان ، جانوران و از همه مهمتر انسان

8- انسان مهمترین عامل تغییر شکل ناهمواری ها می باشد .

9- یخچال های طبیعی ، باد ، باران ، آب های جاری و تغییرات دما چگونه موجب تغییر کوهستان ها می شوند ؟ این عوامل سطح کوه ها را خرد کرده و به تخته سنگ ، قطعه سنگ ، پاره سنگ و شن و ماسه تبدیل می کنند و بر روی دامنه به حرکت در می آورند . باد ذرات ریز و آب های جاری دانه های شن و ماسه را جابه جا می کنند .

10- گیاهان و جانوران چگونه سبب تغییر در کوهستان می شوند ؟ ریشه ی گیاهان به هنگام رشد و حفاری جانوران نیز سبب تغییر شکل ناهمواری می شوند.

11- مهم ترین عامل تغییر در بیابان چیست ؟ اختلاف دما (سرد و گرم شدن هوا در شب و روز ) و بادهای شدید 

12- چرا سرعت تغییر در نواحی ساحلی از نواحی دیگر بیش تر است ؟ زیرا علاوه بر باران و  باد ، امواج  دریا  نیز  شکل  ناهمواری  را  تغییر  می دهند .

13- عوامل تغییر سواحل کدامند ؟ باد ، باران ، امواج دریا  

14- در چه زمانی شکل سواحل به کلی تغییر می کند ؟ در هنگام وقوع طوفان های شدید دریایی

15- انسان چگونه ناهمواری ها را تغییر می دهد ؟ با ایجاد شهرهای جدید ، ساخت راه ها ، احداث تونل و سد ، حفاری زمین برای استخراج معدن       

فعالیت درس چهارم 2-4:

1-  یخچال های طبیعی ، باد ، باران ، آب های جاری ، تغییرات دما 2- اختلاف دما سبب وزش بادهای شدید و نیز تخریب سنگ ها و تبدیل آن ها به شن و ماسه می شود . بادهای شدید شن و ماسه را مانند سمباده به سطح  صخره ها  و  سنگ ها  می کوبد  و  آن ها صیقل می دهد .و شکل های عجیب و دیدنی به وجود می آید .

3- علاوه بر باران و باد ، امواج دریا نیز سبب تغییر ناهمواری ها می شود و به همین علت سرعت تغییر در نواحی ساحلی از نواحی دیگر بیش تر است . امواج دریا گاهی موجب عقب نشینی ساحل می شوند.

پرسش و پاسخ های متن درس پنجم :

1-  کوهستان ها چگونه یا به علت هایی وجود می آیند ؟ به علت چین خوردگی لایه های رسوبی  ، شکستگی های لایه های رسوبی  ، خارج شدن مواد مذاب از درون زمین به سطح زمین  ، بالا آمدن لایه های  زمین بر اثر فشار  مواد مذابی که به سطح زمین نمی رسد .  

2- چند نمونه از چین خوردگی های سطح زمین را نام ببرید . البرز و زاگرس در ایران ، هیمالیا در آسیا ، آلپ در اروپا

3- آیا پوسته ی زمین حرکت می کند ؟ چگونه ؟ بلی ، پوسته ی زمین  یکپارچه  نیست  و از چندین قطعه یا صفحه ی بزرگ و کوچک تشکیل شده است . این صفحات ثابت نبوده و همواره حرکت می کنند .

4- صفحات پوسته ی  زمین  بر  روی  مواد  مذاب  زمین  شناورند  و  با سرعت چند سانتی متر در سال جابه جا می شوند .

5- رشته کوه ها چگونه به وجود می آیند ؟ در جاهایی که صفحات به هم نزدیک می شوند و به یکدیگر برخورد می کنند ، رشته کوه ها به وجود می آیند .

6- رشته کوه زاگرس چگونه ایجاد شد ؟ بر اثر برخورد صفحه ی عربستان با صفحه ی ایران

7- پوسته ی زمین به صفحاتی تقسیم شده است ، نام آن ها چیست ؟ صفحاتی که از هم دور می شوند ، صفحاتی که به هم نزدیک می شوند .

7- منظور از تاقدیس و ناودیس چیست ؟ به خمیدگی یا چین خوردگی به سمت بالا ، تاقدیس و به خمیدگی یا چین خوردگی به سمت پایین ناودیس می گویند .

8- چین مایل و خوابیده چگونه به وجود می آیند ؟ اگر فشار به لایه های رسوبی از یک جهت بیش تر از جهت دیگر باشد چین مایل و اگر مقدار فشار خیلی زیاد باشد چین خوابیده به وجود می آید .

9- کوه «گرین» در کدام شهر قرار دارد ؟ نهاوند

10- گسل چگونه ایجاد می شود ؟ اگر  مقدار  فشار  بر  لایه های رسوبی از حد تحمل آن ها بیش تر باشد ، این لایه ها دچار شکستگی می شوندو گسل ایجاد می شوند .

11- گسل چیست ؟ به شکستگی ها ی لایه های رسوبی که با اختلاف ارتفاع همراه است ، گسل می گویند .

12- گسل ها چه پدیده هایی را به وجود می آورند ؟ برخی کوهستان ها  و دره ها را

13- شیر کوه و الوند در چه شهرهایی قرار دارند ؟ یزد – همدان    

فعالیت درس پنجم :

1- الف- به  مواد ته نشین شده در بستر دریاها و اقیانوس ها رسوب می گویند. ب-  به عملیات تخریب مواد تشکیل دهنده ی سطح زمین توسط رودها و جابه جایی آن به دریاها و اقیانوس ها و ته نشین کردن آن ، رسوب گذاری می گویند .  2-  طی میلیون ها سال رسوب ها روی هم انباشته می شوند . فشار نیروهای درونی زمین این لایه های رسوبی را دچار خمیدگی می کند و به سمت بالا می آورد . سر انجام این لایه های خمیده شده و بالا آمده به شکل چین خوردگی در سطح زمین ظاهر می شود .  3- گسل   4- شماره ی  1 تاقدیس و شماره ی 2 ناودیس    5- الف- بالا آمدن لایه های زمین در اثر فشار مواد مذابی به سطح زمین نمی رسند.       ب- بیرون ریختن مواد مذاب درون زمین (ماگما) یا آتشفشان   پ – شکستگی لایه های رسوبی پوسته زمین ی یا  گسل    6- بر اثر دور شدن  دو صفحه از یکدیگر و بالا آمدن مواد مذاب درون زمین مانند رشته کوه های کف اقیانوس اطلس

فنّ مطالعه:

عامه مردم معتقدند که دانش آموزان به خودی خود شيـوه های درست مطالعه کردن را کشف مي کنند ؛ اکثریت دانش آموزان به این دلیل نمرات غیر قابل قبول می گیرند که نمی دانند چگونه به طور ثمر  بخش مطـالعه کنند ؛سه عامل اصـلی لازمـه ی کسب توفيق در فرا گرفتن دروس است :

·         شايستگی :که گاه با عنوان هوش  يا  استعداد  از  آن  ياد  می شود .

·         علاقه به درس : که معمولاً بر اثر درک درست هدفها و مقاصد آينده پديد می آيد .

·         شيوه های ماهرانه مطالعه : که اين عامل اهميت بسزايی در موفقيت فرد دارد ؛

   پيدايش کتابهای فراوان در اين زمينه مؤيد اين مطلب می باشد :

·  در درجه اول خود شما بايد تصميـم بگيريد و بخواهيد که فـن درست مطالعه کردن را بياموزيد :

  · ابتدا بايد تصميمی دربارة شغل آينده خود گرفت چون اين عامل به عنوان مهمترين محرک شما می باشد ،سپس کلية مهارتهايی که برای آن شغل لازم است فهرست وار يادداشت کرده  که اگر اطلاعاتی در زمینه ی مهارت های مورد نظر نداريد با استاد مشاور مشورت کنيد .

· با توجه به اوضاع و احوال فرهنگی و مدنی جامعه ای که در آن زندگی ميکنيم فهرستی از مهارت های اجتماعی که يک جوان بالغ بايد داشته باشد تنظيم کنيد .

· چنانچه تا کنون تصميمی حتی نيمه جدی نيز در باره ی شغل آينده ی خود نگرفته ايد از مشاور مدرسه وقت بگيريد و در باره ی مشاغلی که ممکن است در آينده به دست بگيريد با آنها مذاکره کنيد .

 ·   ايجاد احوال و عادتهايی که لازمة مطالعه و فراگيری کامل است .

·   انديشيدن درباره هدفهای شخصی ، بررسی دقيق فرصتهای محيطی با وضوح و روشن بينی کامل :

·  ايجاد محيطی مناسب برای مطالعه ثمر بخش:

·   انتخاب و تنظيم وسايل مفيد برای بالا بردن قدرت تمرکز حواس و نيروی فراگيری

·  تنظيم برنامه مطالعه

·   حداکثر بهره برداری از وقت از راه تنظيم عاقلانة برنامه کار (مطالعه )

·   تحصيل شگردهای اساسی مطالعه

·   کوشش دايمی در ايجاد عادتهايی که باعث بالا بردن ظرفيت فراگيری مطالب و نگهداری آن در ذهن است

·  آموختن فن يادداشت برداری

·  افزودن به ظرفيت فراگيری مطالب و نگهداری آنها در ذهن ، از راه يادداشت کردن منظم نکته ها و نظريات مهمی که خواندن يا شنيدن به آنها بر ميخوريد

· تحصيل فن استفاده از تسهيلات کتابخانه ها

· وسعت بخشيدن به دامنة فراگيری ،از راه مطالعه کتابها و نوشته های که مربوط به موضوع مورد فراگيری است

· تحصيل فنون کامل خواندن

· وسعت بخشيدن به دامنة فرهنگ لغات لازم در ذهن و سريعتر خواندن ، به منظور بالا بردن ميزان درک و فهم خود از آنچه می خوانيد

· تحصيل فنون خوب گوش دادن

· درک و فهم مقصود گوينده ، و حفظ و تنظيم نظريات او در ذهن

· کسب فن امتحان دادن

·  افزايش مهارت شما در پاسخ دادن به سؤالها بدليل توفيق بيشتر در امتحانات

·  تحصيل فن فراگيری مواد درسی

 ·  آموختن لم اصلی اقدام جدی برای فرا گرفتن مواد درسی

 ·  گسترش و حفظ نيروی فراگيری در حد اعلی و کمال

 · اعتلای ميزان شايستگی و کفايت شخصی از راه ايجاد عادتهای لازم برای سلامت روح و جسم  

 · تدارک محيط مناسب برای مطالعه

ايجاد محيطی که برای مطالعه ی شخص شما مناسب باشد اهميت بسيار دارد .عناصر تشکيل دهندة يک محيط کاملاًمناسب برای مطالعه برای هرکس يکسان نيست هرکسی خودش آنها را کشف وتعيين کند . ولی روي هم رفته گروه زيادی ازدانش آموزان موفق ،رعايت توصيه های زير را برای مطالعه بسيار مفيد تشخيص داده اند:

·  اطاقی مختص مطالعه تعيين کنيد .

·  اطاقی را انتخاب کنيد که در آن صدای عبور و مرور وسايل نقليه موجبات انحراف حواس شما نباشد .

·  جريان هوای تازه را در اتاق تأمين کنيد .

·  درجه حرارت اتاق را ملايم نگه داريد .

·  برای اتاق مطالعه نور مناسب در نظر بگيريد .

·  تنظيم برنامه

·  پس از فراهم ساختن محيط مناسب برای مطالعه برنامه ای مشخص تهيه و تنظيم کنيد .

·  اگرعادت کنيد موضوعی را هرروزدرسرساعت معين مطالعه کنيد، درميابيدکه تمرکز حواس برای فرا گرفتن آن موضوع کوشش بسيار کمتری نياز دارد .

·   برنامه بايد قابل انعطاف باشد و چنان تنظيم گرددکه دربرخورد باحوادث و اتفاقات پيش بينی نشده نيز انعطاف پذير و قابل اجرا باشد.

·   برای مطالعه هر درس وقت کافی منظور کنيد . قاعده ی کلی آن است که هر ساعت درس نياز به دو ساعت مطالعه دارد .

·  برنامه را متناسب با روحيه ی شخص خودتان تنظيم کنيد. برای اين کاربايدوقتی را برای مطالعه ی هردرس درنظربگيريدکه درآن وقت حداکثرآمادگی رابرای آن امرداشته باشيد. مثلاً درسهای مشکل را مي توانيد برای صبح بگذاريد .

·   مرور هفتگی درس ها ؛ در برنامه ی مطالعه ی خود حداقل هفته ای يک ساعت برای مرورکردن هر درس در نظر بگيريد که درآن  وقت حداکثر آمادگی را برای آن امر داشته باشيد. . نزديک به امتحانات بايد به ساعت های مرور درس ها در برنامه افزود .

·   استفاده از زنگ های آزاد را در برنامه ی مطالعه  خود بگنجانيد طرحی را بريزيد که از زنگهای آزاد حداکثر استفاده را ببريد .

·   وقت مطالعه هر درس را حتی الامکان نزديکتر به ساعت آن درس تعيين کنيد عادت کردن به مطالعه هر درس بلافاصله پس از آن درس اهميت بسزايي دارد .

·  در بين مطالعه دو موضوع شبيه ، يا مربوط بهم ،درس ديگری مطالعه کنيد ويا با فاصله زمانی مختصری –وقفه استراحت –قايل شويد.

·  هر جلسه مطالعه را به چندين قسمت تقسيم کنيد ؛ بطوريکه  در يک نشست بيش از  يک ساعت ونيم يا حداکثر دو ساعت صرف مطالعه يک درس نشود.

·   آگاهی هر چه بيشتر از شگردهای مطالعه و فراگيری

·   همه مطالب خود را در يک مکان جا دهيد (در صورت امکان اتاقی اختصاصی )

·    مراقب باشيد هرگز در اتاقی که استراحت و تفريح مي کنيد مطالعه نکنيد

·    به حالت لميده و زياده از حد آسوده  مطالعه جدی نمی توان کرد

·    بلافاصله پس از صرف غذای سنگين ،از مطالعه جدی اجتناب کنيد

·   مطالب را پيش خود تکرار کنيد (حتی در حين مطالعه نيز مي توان با بستن کتاب و مرور مطالب پيش خود حدود درک و فهم مان  را آزمايش کنيم  )

·   برا ی آنچه به تازگی فرا گرفته ايد مورداستعمالی را بيابيد

·    فرا گرفته های تازه را با تجربه ای گذشته پيوند دهيد

·   مراقب واژه های تازه و اصطلاحات فنی خاص ، که در نوشته ی کلام به کار می رود باشيد و اگر تصميم داريد مطلبی را به درستی فرا بگيريد و بر آن تسلط يابيد ، هرگز نبايد از درک کامل حتی  يک کلمه فنی نيز غفلت کنيد .   

هارپ ( HAARP )

آخرین سلاح ضدّ بشری شیطان بزرگ آمریکا هارپ چیست؟  
هارپ یک پروژه تحقیقاتی است که در ظاهر برای بررسی و تحقيق درباره لایه ی آیونوسفر (Ionosphere) و مطالعات معادن زير زمينی (با استفاده از امواج راديويی (ELF/ULF/VLF)تاسيس شده است. ولی در واقع "پروژه ای با تکنولوژی جنگ ستارگان" به منظور کامل کردن یک سلاح جدید پايه گذاری گرديده است.
( توضيح آنکه: جنگ هايی که از امواج "راديويی"، "ليزر" و "نيروی مغناطيس" برای صدمه به نيروی مقابل استفاده کند به جنگ ستارگان معروف است و اين اسم را از فيلم Star War گرفته اند)

آیونوسفر چيست و کجاست؟
لایه ی آیونوسفر در بالاترین لایه ی اتمسفر (Atmosphere) قرار دارد.
این لایه تشعشات خطرناک "ماورای بنفش" و "اکس ری" خورشيد را جذب کرده و مانند سقفی از ورود آنها به زمين جلوگيری می نمايد تا زندگی بر روی کره زمین امکان پذیر گردد. همچنین به دليل محیط الکتریکی موجود در آيونوسفير از اين لايه برای انعکاس امواج رادیوئی به اطراف زمین استفاده می شود. اگر این لایه به هر دليلی دچار اختلال شود تاثيرا ت بسیار زیادی بر روی زمین گذاشته و زيستن را مختل می کند.
لايه آيونوسفير چه ربطی به هارپ دارد؟
سیستم هارپ طوری طراحی شده است که بر روی آیونوسفیر تاثير مستقيم داشته باشد. از نمونه های اين تاثيرات قرمز و گداخته شدن و يا ذره بينی نمودن لايه را ميتوان نام برد.
این سیستم در حال حاظر از یک مجموعه آنتن های مخصوص (١٨٠ برج آنتن آلومنيومی به ارتفاع ٥٠/٢٣متر) تشکيل و برروی زمينی وسيعی به مساحت ٢٣٠٠٠ متر مربع در آلاسکا (Alaska) نصب گرديده است.
این آنتن ها امواج مافوق کوتاه ELF/ULF/VLF را تولید و به آیونوسفر پرتاب می کنند.

آنتن های هارپ در آلاسکا

اصولا امواج آنتن ها پس از اصابت به آيونوسفر و بازگشت به زمين قادرند نه تنها به عمق دريا بروند بلکه فرا تر رفته و به اعماق زمين نيز وارد ميشوند و عملکرد آن بمانند "راديو ترموگرافی" (Radio Thermography) است که امروزه ژئولژيست ها برای اکتشافات مخازن مختلف شامل گاز و نفت استفاده می کنند. وقتی يک موج کوتاه "راديو ترموگرافی" به داخل زمين فرستاده ميشود به لايه های مختلف برخورد کرده و آن لايه ها را به لرزه می آورده و از لرزش صدايی با فرکانسی مخصوص توليد و به سطح زمين باز ميگرداند و ژئولژيست ها از صدای بازگشتی قادرند مخازن زيرزمين را شناسايی کنند.
با اين تفاوت که راديو ترموگرافی سيستمی است که با قدرتی به کوچکی ٣٠ وات لايه های زير زمينی را به لرزه درمی آورد و حال آنکه هارپ سيستم فوق الاده پیشرفته تری است که همان لايه های زمين را می تواند با استفاده از قدرتی برابر با ١,٠٠٠,٠٠٠,٠٠٠ (یک میلیارد) تا ,١٠,٠٠٠,٠٠٠,٠٠٠ (ده میلیارد) وات بلرزاند!
بدیهی است که هر چقدر قدرت امواج بیشتر می شود, تاثیراتش بر روی آیونوسفر و اثرات ذره بینی آن بالاتر می رود. هدف از استفاده از این قدرت چیست؟

برای درک چگونگی ايجاد زمين لرزه يک مثال بزنم:

وقتی شخصی صحبت ميکند، اول تارهای صوتی او ميلرزند (مثل لرزش های ايجاد شده در آيونوسفر). از اين لرزش فرکانس صوتی توليد شده و پس از اصابت به پرده گوش شنونده، پرده گوش او را ميلرزاند (مثل به لرزه در آوردن لايه های زير زمين به سبب اصابت فرکانس های توليد شده از آيونسفر) و سپس در گوش صدا توليد شده و شنونده آنرا به شنود.
خوب حالا که چی؟
با کمی فکر کردن می توان متوجه این شد که تکنولوژی هارپ "با ويژگی معادن يابی" برای پیدا کردن مخزن های گازی و نفتی ساخته نشده است! زیرا برای پیدا کردن مخازن نیاز به یک میلیارد وات نیست و يک ترموگراف برای اين کار کافيست. با توجه به تاثیرات هارپ بر روی آیونوسفر و نهایتا تاثیرات آن بر روی زمین و وضعیت آب و هوا، می باید در مورد این تکنولوژی کمی جدی تر فکر کنیم. این تغییرات شامل خشکسالی در مناطقی که تا به حال بی سابقه بوده است، بارندگی های سیل آسا در جاهایی که به خشک بودن معروف هستند، طوفان ها و سونامی ها و ساده تر از همه ایجاد زلزله را ميتوان برای هارپ به شمار آورد.
ناگفته نماند که امواج بازگشتی از آيونوسفر، پس از ورود به عمق دريا ميتوانند صدمات جانی برای موجودات دريايی، به خصوص نهنگ ها و دلفین ها را در بر داشته باشند.

توضیحات کوتاهی در مورد برخی از کاربرد های هارپ :

١- ايجاد موج Extreme Low Frequency) ELF) با فرکانس از ١ تا ٢٠ هرتز به توسط آيونوسفر، که با برخورد امواج هارپ توليد شده و سپس به زمين فرستاده می شود و تا اعماق ٣٥ کيلومتری زمين نفوذ نمايد که پس از برخورد به لايه های مختلف زير زمينی توليد صدا نموده و در پی آن ايجاد زلزله می نمايد. برای تعاریف "فرکانس باند" ها به اینجا اشاره کنید.
٣٠ دقیقه قبل از زلزله ی سیچوان (Sichuan) در چين در سال ٢٠٠٨، واکنش گداختگی آیونوسفر در آسمان مشاهده میشد و در پی آن زلزله هولناک ٨ ریشتری در آنجا بوقوع پیوست. فیلم کوتاهی از این گذاختگی را تماشا کنید.

٢- با قابلیت تکنولوژی "ترموگرافی" می تواند کلیه اطلاعات معدن های زیر زمینی کره زمین را در اعماق کم شناسایی کند و کلیه تاسیسات زیر زمینی کشورهای دیگر را دقیقا زیر مطالعه قرار دهد.
٣- ايجاد سونامی، خشکسالی، آتش فشان، سيل ها، طوفان هايی نظير طوفان کاترینا در نیواورلئان (New Orleans) طوفان گانو عمان .
٤- انتقال نيروی برق از محل تاسيسات هارپ به نقطه ی ديگر از زمين و همچنين انتقال برق از زمين به ماهواره ها.
٥- ايجاد اختلال و کنترل فرکانس های نوری مغز در سطوحی به وسعت شهرها و کنترل انسانها از راه دور و ايجاد "غش" و توليد "وهم" در مغز انسانها.
٦- ايجاد اختلال در جريان برق و قطع برق شهری و اختلال در کار کامپيوتر هواپيماهای مسافربری (مقاله ای از شرکت بوئينگ (Boeing) در اين رابطه بخوانید)، جت های جنگنده، کشتی ها، زير دريايی ها و غيره.
٧- ايجاد انفجار های عظيم زیر زمينی با قدرت بمب های اتمی و بدون توليد اشعه های راديو اکتيو (Radioactive).
٨- اختلال درعملکرد طبيعی آيونوسفر که چرخش زمين را در کنترل دارد. احتمال بسيار ميرود که درصورت دستکاری های متناوب تاثيراتی در حرکت چرخشی زمين ايجاد گردد، بدين صورت که يا چرخش را سرعت بخشيده و يا کند نمايد.
٩- ايجاد ديوارهای راديويی ضد هواپیما و ضد موشک.

می توان به راحتی گفت که همه اسلحه های جنگی معمول و متداول امروزه در مقابل با اين تکنولوژی جديد کاملا متروکه به شمار ميايند به گونه ای که "هارپ" ميتواند با يک عملکرد کليه کامپيوتر های يک هواپيما را از فواصل دور از کار انداخته و آنرا سقوط دهد.
با دقت متوجه ميشويد هارپ استفاده های زیادی بعنوان تهديد و يا سرکار گذاشتن کشورها دارد. مثلا می خواهند به کشوری حمله کنند در اين صورت برای جلوگيی از مزاحمت احتمالی کشور همسايه برای آنها زمين لرزه آورده و با سرکار گذاشتن آن کشور، برنامه های شوم خود را اجرا کنند.
در اين مقاله ما فقط به نکته ١، یعنی فقط در رابطه با ايجاد زلزله بتوسط هارپ می نویسم.
در ابتدا نگاهی می کنیم به تعداد زمین لرزه هایی که در بیست سال اخیر در ایران رخ داده اند. این اطلاعات را از وب سایت "پژوهشگاه زلزله شناسی ایران" به دست آوردم. این نمودار با توجه به تعداد زمین لرزه های بالای 3 ریشتر تهیه گردیده است.
نکته ی مورد توجه اینجاست که سیستم هارپ در سال ١٩٩٨ (١٣٧٧) تکمیل شد و این مصادف با سالی است که از آن به بعد به تعداد زمین لرزه ها در ایران اضافه شده است.

همان طوری که مشاهده می کنید، تعداد زمین لرزه هایی که در ایران در بیست سال اخیر آمده است رو به بالا بوده. محاسبات من اینگونه نشان ميدهد که:

208.7 میانگین بین دهه ی ١٣٦٧-١٣٧٧

639.4میانگین بین دهه ی ١٣٧٧-١٣٨٧

افزایش در دهه اخير برابر با : 206.4 درصد

برای مقایسه نگاهی می کنیم به تعداد زمین لرزه های بیست سال اخیر در نیوزیلند که یکی از زلزله خیز ترین کشورهای دنیا می باشد. اطلاعات را از وب سایت "جی ان اس - نیوزیلند" به دست آوردم.

15593.3 میانگین بین دهه ی ١٣٦٧-١٣٧٧

15206.2 میانگین بین دهه ی ١٣٧٧-١٣٨٧

کاهش در دهه اخير برابر با: 46.2 درصد

اگر به نمودار زلزله در آلاسکا، که مجموعه ی هارپ در آن واقع است دقت کنیم متوجه افزایش بسیار غیر طبیعی را در سال ١٣٨١ مشاهده می کنیم که تعداد زمین لرزه ها به یکباره چهار برابر سال های قبل می شود. این تغییر ناگهانی شاید به دلیل آزمایشات تحقیقاتی مسئولین هارپ در این ایالت باشد. اطلاعات زير از از وب سایت "مرکز اطلاعاتی زمین لرزه آلاسکا" به دست آمده است.

4773.9 میانگین بین دهه ی ١٣٦٧-١٣٧٧

18658.4 میانگین بین دهه ی ١٣٧٧-١٣٨٧

افزایش در دهه اخير برابر با : 290.8 درصد

چرا درصد زلزله ها در عمق ١٤ کيلومتر در ایران اينگونه بالا رفته اند؟

در حين جستجو ها به يک عدد ويژه ای برخورد کردم که به نظرم غير واقعی رسيد. سئوالی برايم پيش آمد که چگونه اغلب زمين لرزه ها در چند سال اخير در ایران در عمق ١٤ کيلومتر اتفاق افتاده اند؟ و وقتی نگاهی به دهه قبل انداختم متوجه شدم که عملا درصد زمين لرزه ها در این عمق يا صفر بودند و يا حد اکثر تا دو درصد.

ياد آور می شويم: زمين لرزه های خطر ناک در لبه های "رگه گسل" يا "Fault lines" توليد ميگردند

هرگاه که تو را خواندم، پاسخم گفتی؛                                            
هرچه از تو خواستم، عنایتم فرمودی؛
هرگاه اطاعتت کردم، قدردانی و تشکر کردی؛
و هر زمان که شکرت را بر جا آوردم، بر نعمتهایم افزودی؛
و اینها همه چیست؟
جز نعمت تمام و کمال و احسان بی‌پایان تو!؟
...من کدام یک از نعمت‌های تو را می‌توانم بشمارم یا حتی به یاد آورم و به خاطر بسپارم؟
...خدایا! الطاف خفیه‌ات و مهربانی‌های پنهانی‌ات بیشتر و پیشتر از نعمتهای آشکار توست.
...خدایا ! من را آزرمناک خویش قرار ده آن‌سان که انگار می‌بینمت.
من را آنگونه حیامند کن که گویی حضور عزیزت را احساس می‌کنم.
خدایا!
من را با تقوای خودت سعادتمند گردان
و با مرکب نافرمانی‌ ات به وادی شقاوت و بدبختی‌ام مکشان.
در قضایت خیرم را بخواه

تخته سیاهش به وسعت دیوارهای شهر بود

با خروج دود از لوله اگزوز اتوبوس تند تر کردم ولی باز فاصله ام با اتوبوس زیاد بود. اگر جامانده و با اتوبوس بعدی می رفتم خیلی دیر می شد. به ناچار با وجود بار و بندیل زیاد سریع تر کردم. در همین حال بود که صداشو از پشت سرم شنیدم :
آقا وایستا وایستا
کمی راحتتر شدم. حالا هر دو می دویدیم. با وجودی که در ابتدا از هم فاصله داشتیم از من پیشی گرفت. کیف دوشی روی کتفش بر اثر شتاب دویدنش بالا و پایین می رفت و صدا می داد. هر دو همزمان  از پله اتوبوس بالا رفتیم. اتوبوس راه افتاد. نفس نفس زنان نگاهی بهم کرد و گفت:
بالاخره رسیدیم.
به قلبم آرامشی دادم و پله بعدی را بالارفتم. جابجا شدم و فارغ البال میله اتوبوس را چسبیده و بیرون را تماشا کردم. صدای پسرک نگاهم را برگرداند؛ هم او بود، همرزم من در هنگام دو کنار خیابانی. پس هر دو برای کار روزانه به دنبال اتوبوس می دویدیم.
-خانم ها، آقایان، من مهندس بهداشتم، بهداشت و سلامت را با خودم این ور و اونور می برم. تنها راه سلامتی دندونهااتون همین مسواک زدنه. روزی سه بار مسواک بزنید. من مسواک و چسب زخم می فروشم، مسواکهایم دکتر، خارجیه، دو قلوست، 200 تومان هم بیشتر نیست. ببینید من مبارزه با گرانفروشی می کنم، کجای دنیا مسواک به این ارزونیه؟ چسب های زخمم هم عالیه. یه وقت دیدید جنگ آمریکا با عراق به کشور ما هم سرایت کرد، البته خدانکنه جنگ بشه ولی خوب باید احتمالشو هم داد، اونوقت شاید به دردتون خورد. پس بیایید، بیایید از این چسب زخم های من بخرید.
میله اتوبوس را رد کرد و تو قسمت زنانه آمد. نوارشو از اول دوباره تکرار کرد: خانمها و آقایون ....
نزدیکتر آمد. بعد از هر سکوتی – که در آن زمان کسی مشغول خرید از او بود – دوباره صداش بلند می شد و نوارش از اول تکرار می شد. هم صداش و هم نوع تبلیغش برایم جذاب بود، این مدلش را دیگر تا بجال ندیده بودم. حالا دیگر هر دو در ته اتوبوس بودیم. نگاه آشنایی بهم کرد و لبخندی بر لبانش نقش بست.
خانم مسواک نمی خوای؟ از داروخانه ارزونتره. چسب زخمام هم جنسش عالیه.
گفتم: چطوری؟ خسته نباشی. اگر تو نبودی من هنوز تو خیابان  وایستاده بودم.
گفت: بله خوب دویدیم ها.
- مدرسه میری؟
- آره، کلاس چهارمم، درسم خیلی خوبه.
- خونه ت کجاست؟
- اسلام شهر
- صبحها کار می کنی؟
- بله خانم، پدرمون مرده، خرج خونه میدیم.
- اهل کجایی؟
چشمهای کوچک صورت گردشو زیر انداخت و گفت: بیرجند.
- روزی چند کار می کنی؟
- 2500 تا 3000 تومان.
- چند تومانش مال خودته؟
- همش را به مادرم می دهم.
- مادرت کار نمی کنه؟
- نه. خواهرام هم کار نمی کنن و درس می خونن. من و برادرم خرج خونه رو می دهیم.
غروری در نگاه و صدایش پیدا شد.
- برادرت چند سالشه؟
- هشت  سال.
- کی خونه می ری؟
- ساعت هفت یا هشت شب.
- پس کی مدرسه می ری؟
- ساعت هشت تا ده شب.
- مگه اون موقع هم مدرسه هست؟
- بله خانم. پس بیایید ببینید که چه مدرسه ای هم هست.
- کجا؟ اسلامشهر؟
- بله.
- بعداز این همه کار، سرکلاس خوابت نمی بره؟
- نه خانوم. تازه شاگرد خوبی هم هستم. دیکته و ریاضی مونم همش بیسته.
- کی فرصت می کنی درساتو تمرین کنی؟
از جیبش تکه گچی بیرون آورد و گفت: هر وقت مشتری نداشته باشم با این گچ رو دیوارها دیکته تمرین می کنم.
- چند تا خواهر داری؟
- دو تا خواهر داریم و یک برادر.
- گفتی برادرت چند سالشه؟
- هشت سالشه.
- اونم درس می خونه؟
- آره خانم ولی خوب خیلی نمی تونه بفروشه. همیشه روی صندلی اتوبوس می خوابه. امروز هم هر کارش کردم بیدار نشد که با من بیاید.
- راستی می دونی کار کردن بچه های زیر 12 سال  طبق قانون ممنوعه
-  کدوم قانون؟
-  قانون حمایت از حقوق کودک سازمان ملل.
لبخندی زد. این قسمت صحبت را هضم نکرد. شاید تا بحال نشنیده بود. احساس کردم به ریشخند گرفته، مکثش برام سنگین بود. ادامه دادم:
- راستی روزی چند بار این جمله رو تکرار می کنی؟
- نمی دونم.
پرسیدم: آدرستو بهم می دی تا بیام با مادرت آشنا بشم؟
بله خانم، بیا اسلامشهر، خیابان ....
قدش به زحمت به کمرم می رسید. کوچک بود و سیه چرده. لباسهای نسبتا مرتبی داشت با کوله باری از مسواک و چسب در درست و کیف. ساکش کیف مدرسه بود و با کفش و لباسهاش کاملا شبیه شاگرد مدرسه ایها شده بود اما ظاهرا مدرسه اش خیلی بزرگ بود ولی نیمکت نداشت. معلم نداشت. حروف الفبا رو به جای تخته سیاه از سردر مغازه ها و تابلوی خیالانها و اعداد حسابشو از شماره پلاک  ماشین ها پیدا می کرد.
گفتم: می دونی تبلیغ یعنی چی؟
نگاهی کرد و گفت: همین چیزایی که تو خیابونا به در و دیوار می زنن یا وسط فیلم ها تو تلویزیون پخش می کنن خب تبلیغ است دیگر.
گفتم: بله، حالا می دونی مبلغ یعنی چی؟
فکری کرد و با حرکت چشمهاش سوال را در ذهنش مرور کرد.
گفتم کسی که تبلیغ می کنه بهش می گن مبلغ. می دونی که تو مبلغ خیلی خوبی هستی؟
سیاستمدار کوچولوی ما وسط بزرگراه پیاده شد تا پیام سیاسی – اقتصادی – بهداشتی شو به گوش دسته ای دیگر برساند.
نگاه متبسمش بعد از بیان ماده سی و دوی کنوانسیون حقوق کودک از ذهنم بیرون نمی رفت، شاید در دلش خنده دار شده بودم.

نوشته ی : خانم مریم پناهی

حیاط خانه ما

حیاط خانه ما حوض ندارد. فقط یک درخت بزرگ دارد. توی یک باغچه ای که خیلی بزرگ است ولی همش خاک است و گل و بته ندارد، دو تا شیرآب هم روی یک سکو برای شستشو است. وسط حیاط کنار شیر آب دستشویی است، زن های خانه به آن می گویند دستشویی ولی مرد ها به آن مستراب می گویند، من خیلی از دستشویی خانه امان بدم می آید چون در ندارد، پرده دارد، همه ش فکر می کنم یک کسی از لای پرده مرا نگاه می کند، همش باید مواظب باشم، صدای پا نیاید و اگه صدای پا بیاید من فقط می گویم اینجا کسی است ولی بزرگتر ها صدایی از خودشان در می آورند که من خیلی بدم می آید .

حیاط خانه ما هشت اتاق دارد که در هر اتاق یک خانواده زندگی می کنند. اکثریت آن ها باربرند. یا با چرخ یا روی کول. بیشتر مردها وپسر بزرگها سرکار می روند و تا شب خانه نمی آیند که اگر زنها خواستند توی حیاط ظرف و لباس بشویند راحت باشند. فقط رحیم برادر مونس همه اش توی خانه است یعنی همه ش توی کوچه هست  وقت و بی وقت می آید و می رود. رحیم و مونس باهم خواهر و برادرند و با هم زندگی می کنند. مونس هفده ساله است یعنی خودش می گوید هفده ساله است ولی قیافه اش مثل زنهاست. لهجه تهرانی دارد. مونس به ما نگفته ولی یک بار رحیم در جواب این که به او گفتم تو چرا مدرسه نمی روی گفت: ماشناسنامه نداریم و نتوانستیم به مدرسه برویم. مثل این که راست می گوید چون آن موقع ها هر وقت پیش مونس می رفتم که به من دیکته بگوید اومی گفت: من عینک ندارم و نمی توانم به تو دیکته بگویم.

مونس از خیلی وقت پیش کار می کرد و خرج خود و برادر و مادر پیرشان را می داد. زمانی که مادرش زنده بود مونس صبح تا غروب می رفت سرکار ولی از وقتی مادرشان مردشبها کار می کند، تازگیها هم یک کمی وضعشان خوب شده، مونس اتاق هاشو دو تا کرده، یکیش محل کار مونس و یکی دیگر برای برادرش، نمی دونم از کی رفت سرکار، چه کاری و کجا، فقط هر وقت بهش می گفتیم تلفن محل کارتو بده آخه نکنه یه وقت حال مادرت بد بشه یا برای برادرت مشکلی پیش بیاید می گفت عیب ندارد شب می آیم می فهمم. وقتی مادرش مرد صبح بود و تا شب نتوانستیم بهش خبر بدهیم.

مونس بعد از مرگ مادرش چند وقتی روزها کارکرد ولی بعد از این که اتاقهایشان دو تا شد دیگه کارش را آورد خانه. روزها تو حیاط می گشت، همیشه یک گوشه حیاط می نشست و فکر می کرد. فکر هاش خیلی قشنگ بودند. می گفت تواتاقشون مبل تختشو دارد، می گفت یخچالشون دودره است و یخ هم می سازد، می گفت موکت اتاقشون عکس های عروسکی دارد و سفید است. می گفت عروسکهایی که مادرش زمان بچگی برایش خریده خیلی بزرگند و آنقدر زیادندکه نمی داند آن ها را چه کند. همه را روی کمد های اتاق چیده. می گفت رحیم می رود بیرون و با لباسهای کثیف می آید روی موکتهای سفید و آن ها را کثیف می کند. می گفت روی دیوار اتاقشان رنگین کمان کشیده. می گفت خودش را رنگ کرده آخر نقاشی کردن را خیلی دوست دارد. نمی دانم چرا مونس فکر نمی کرد خب ما اتاقاشو دیدیم می دونیم که این چیزهایی که می گوید هیچ کدامشان توی اتاقشان نیست، اما آنقدر که فکرهاش قشنگ بودند مابه رویش نمی آوردیم. من از قسمت عروسکهای فکرش خیلی خوشم می آمد و بهش میگفتم از عروسکهای اتاقت بگو. مردهای خانه  می گفتند که مونس دیوانه است و به مادر هامون می گفتند که نگذارند ما با او بگردیم اما ما این طور فکر نمی کردیم. فکر نمی کنم که زنها هم این طور فکر کنند.

از وقتی مادر مونس و رحیم مرد خیلی ها به دیدن مونس می آیند. شبها هم می ایند. خودش می گوید این ها همه دایی هایش هستند. شب ها می آیند که ما تنها نباشیم. اما نمی دانم که این دایی هایش وقتی مادرشان زنده بود یا مرد چرا نیامدند به آن ها سربزنند. دایی هایش هم اصلا شکل هم نیستند. اکثرشون هم نصف شبها می روند یعنی همسایه های می گویند نصف شبها می روند. من که نمی فهمم. نمی دانم چرا چند دفعه همسایه ها خواستند که مونس ازین جا بلند شود اما بلند نشد. می گویند به صاحبخانه پول خوب می دهد، صاحبخانه کاریش ندارد.

همسایه ها به مونس می گویند خوب رحیم را بفرست سرکار هم سرگرم می شود و هم از توکوچه و محل جمع می شود اما مونس می گوید: خب نمی ره چکارش کنم. همسایه ها می گویند که پسرهای بزرگ همیشه رحیم را با خودشان به این طرف و آن طرف می برند.

همسایه دیگر ما لاله و مادرش هستند که در یکی از اتاقها زندگی می کنند، اتاقشان خیلی پله می خورد و به پایین می رود. من هر بار می خواهم به اتاق آن ها بروم می ترسم از پله ها بیفتم. لاله هم به مدرسه نمی رود چون شناسنامه ندارد. مادرش می گوید خانه های مردم کار می کند. خیلی شب ها برای لاله غذا ولباس می آورد اما همسایه ها می گویند مادر لاله سرخیابان ...گدایی می کند.

آقا تقی همسایه راه پله است: بعضی مواقع پلاستیک های سیاهی به لاله می دهد تا لاله برایش جایی ببرد. لاله هم می برد و هیچ موقع تویش را نگاه نمی کند چون از اقا تقی می ترسد. مادرش هم از آقا تقی می ترسد.آقا تقی  از آن بسته های سیاه به مادر لاله هم می دهد. مردهای زیادی به بالاخانه آقا تقی رفت  و آمد می کننند.

علی با دو برادر و سه خواهر و پدرو مادر شان در یکی از اتاقهای دیگر زندگی می کنند. برادر علی فقط دوسال از خودش بزرگتر است در مغازه کفاشی زیره می چسباند. دو تا خواهر علی که یکی هفده سال دارد و آن یکی ده سال با مادرشان در اتاقشان زیره کفش می چسبانند. از طرف اتاق آن ها همیشه بوی چسب می آید. مجتبی برادر کوچکشان که پنج  ساله است نمی توانست راه برود، با کمک خانمی که از بالای شهر آمده بود کفشی برایش خریدند که میله آهنی دارد. مجتبی می پوشد و راه می رود. قاطمه یکی دیگر از خواهرهای علی شش ساله است. صبح تا شب در حیاط است. گاهی هم در اتاق همسایه های دیگر اما علی خودش صبح ها مدرسه می رود  و بعدازظهرها تا ساعت پنج و شش در خیابانهای اطراف بازار واکس می زند. علی خیلی پسر خوبی است و همه نمره هاش هم  خوب است. من خیلی دوست دارم با او بازی کنم اما علی همیشه خسته است و زود خوابش می برد و وقتی هم که صدای گریه علی را از تاقشان می شنوم که محسن برادر بزرگترش او را می زند ناراحت می شوم.

نعمت حسینی همه نمره های کلاس چهارمش بیست بود و کارنامه اش همیشه پهلویش است  تا حالا به خیلی ها نشان داده. خودم دیدم. نعمت در یک مکانیکی شاگردی می کند. نعمت هرشب از دست برادرش کتک می خورد. نعمت با دو برادرش و پدر معتادشان در یک اتاق زندگی می کنند. خواهرشان هم با آنها بود و برایشان غذا می پخت. اما یک روز وقتی اتفاق بدی بالای پشت بام برای خواهرش افتاد مادرش آمد و او را با خودش برد.

امین آغا هم یک زن تنهاست  که در زیر زمین زندگی می کند. راستش را بخواهید من خیلی از امین آغا بدم می آید. امین آغا همیشه سیاه می پوشد. روسری اش هم همیشه روی چشم لوچش است. این کار او را ترسناکتر می کند. امین آغا با لباس سیاهش شبها که در حیاط راه می رود من فکرهای بد می کنم. امین آغا همیشه از صبح تا شب در امامزاده می نشیند و چادر سیاهش را دور صورتش می پیچد و منتظر می نشیند تا بلکه مسافری، خسته ای بیاید  نماز بخواند، استراحت کند و موقع رفتن هم پولی به او بدهد.

نوشته ی : خانم مریم پناهی

انواع مزاجها

افراد از نظر نوع مزاج به چهار دسته تقسیم می شوند: 1)افراد صفراوی مزاج 2) افراد سوداوی مزاج 3) افراد بلغمی مزاج 4) افراد دموی مزاج

صفراوی
صفرا ترشحات كبد است که رنگ آن زرد كه جزء آتش بوده گرم و خشك است و گرما زیاد تولید می كند.ph~8.5  است

بیماری صفرا
كسانی كه صفرا زیاد تولید می كنند - سر درد – شقیقه نبض میزند -زردی سفیدی چشم – سیاهی رفتن چشم – سرگیجه - طعم دهانشان تلخ شده  ترش كردن گلو وقتی صفرا داخل معده بیاید –تشنگی- سوزش جگر زیر دنده راست آنها خیلی گرم است و حداقل دو درجه تب دارند و لبهای آنها دچارخشکی بوده پوست سرشان ترك خورده و می سوزد و بعنوان شوره و حتی ریشه مژه و دور پلك سوخته و پوسته پوسته می شود – پوست زبر – رنگ ادرار زرد تیره –ابرو میریزد – علاقه زیاد به آب یخ و یخ – تند خو بهانه گیر -موها تکه تکه میریزد. – دیدن خواب هولناك افتادن از بلندی جنگ و ستیز
علت:
غذاهای چرب و شیرین صفرا را زیاد می كند.
غذای مضر برای صفرا مزاج ها:
پرخوری – بعد از غذای مختصر دوباره غذا خوردن – آش رشته – ماكارونی سیر (مطلقا نخورید مزاج كبد گرم و تر است و سیر تبدیل به آتش شده و بیمار حالش بد می شود)-شیرینی  
درمان:
انار و شاتوت بهترین دارو است – زرشك – تمشك – زردآلو – هلو – خیار كاهو – هویج – روغن زیتون – كنجد – سیب – گلابی – سوپ جو – كدو خورشتی – خوراك قارچ – كدو حلوایی – اسفناج – گشنیز – نخود فرنگی – عدس - ماش - جو دو سر – لیمو عمانی  

سوداوی
سودا سرد و خشك از جنس خاك و رسوب خون است و PH=6 است و در طحال توليد مي شود و طحال را فعال مي كند. PH  خون بايد بالاي 7 باشد و اگر به 7 برسد به حالت اغماء و غش مي رود) اگر سودا زياد شود طعم دهان شور مي شود – بوي عفونت دهان و كابوس مي بيند و دچار افسردگي و خستگي – خود خوري – فكر زياد بدون آنكه بداند – لاغري – بي نشاطي – يبوست شديد هفته اي يك بار– مدفوع قيري و سياه – سوزش هنگام دفع ادرار – ادرار تيره خاكستري مي شود – حالت تهوع– حس تاريكي چشم و شب كوري – تيرگي رنگ پوست و صورت – سوزش معده– خارش زياد بدن وترك خوردن پوست – قلنج معده
علت
غذا های مانده و بیات و شور و نمك سود سودا را زیاد می كند
غذای مضر برای سوداوی مزاج ها
عدس - نوشابه با غذا - ماهی دودی – غذای مانده و بیات – نمك سود – خیار شور – گوشت پیر (رنگ قرمز تیره) – پنیر نباید بخورند
درمان
خوردن غذای گرم و تر – ملین – سوپ جو (با پاچه گوسفند – كمی زنجبیل   زعفران) بعد از سلامتی عسل و قدومه شیرازی مرتب استفاده كنید – توت با آب گرم طهارت کند- –انجیر – خرما – كشمش – هل – دارچین – زیره  زعفران

بلغمی
بدن علیه خودش انقلاب می كند و رماتیسم مفصلی می آورد .مثل كشك و آب یا سفیده تخم مرغ است ومربوط به سیستم لنفاوی یا سیستم ایمنی یا است.از جنس آب وسرد و تر است و كسانی كه سردی زیاد بخورند (ماست ترشی)بلغم فعال می شود. وزیر چشم پف كرده - مزه دهانشان ترش می شود – پوست شل و ول و سفید و آبكی می شود – پوست مقطعی سفید می شود (برص) و موها زود سفید می شود و مو – لك قهوه ای در سفیدی چشم و سردی دست وپا و پا درد و زانو درد – لرزش دست و پا (پاركینسون) دیر هضم شدن غذا – درد معده – تنگی نفس موقع خوردن غذا - قلنج می كنند و دوست دارند ماساژ بدهند و درد كمر و بین شانه ها و گرفتگی ماهیچه پشت گردن - كسل و خواب آلود – جاری شدن آب از دهان در خواب – دچار تپش قلب وقتی از خواب بیدار می شود - رقیق بودن آب بینی – ترشح بینی – سرفه زیاد - فراموشی – دفع ادرار زیاد همراه با فشار ضعف مثانه .
علت:
غذاهای لبنیات و ترشی و سركه بلغم را زیاد می كند.
غذای مضر برای بلغمی مزاج ها:
لبنیات – ترشی – لیته – شور – سیب زمینی – عدس – قارچ – گوشت گاو و گوساله – گوشت سفید(برای رماتیسمی ها بد بوده و درد را زیاد می كند)- چای – قهوه – نسكافه – میوه ترش و كال – نارنگی – كیوی – گرمك(سرد است) – خیار پوست كنده – لیمو شیرین – سوپ جو با زنجبیل
درمان:
گوشت (شتر – گوسفند - كبوتر – سار – گنجشك) – ادویه جات (هل – دارچین – زنجبیل – زیره – زعفران – زنیا – سرنجان – خولنجان – سیر- موسیر – خردل) - سبزیجات(كرفس – نعناع – ریحان – جعفری – ترخون – مرزه) - كلم – مارچوبه – هویج - كدوحلوایی - لیمو ترش – گندم – نخود – گردو هندی – قدومه شیرازی

دموی  
از جنس هوا و گرم وتر است وبرای رساندن غذا واكسیژن به سلولها است.و اگر زیاد شود مزه دهان شیرین می شود- سر سنگین شده – – چرت زدن  كم حواس –كش آمدن آب دهان – زبان قرمز می شود مثل آنكه رب انار یا زرشك خورده باشد و بدن دچار خارش و دمل و جوش ریز بیشتر در گردن بین كتف شده از لثه خون می آید و مضطرب میشود.
علت :
پرخوری وخوردن بیش از حد خون را زیاد می كند  
غذای مضر برای دموی مزاج ها:
پر خوری - بادنجان – غذای نشاسته ای – آب یخ –شیرینی - غذای ممنوعه
درمان:
ناشتا (خاك شیر - بالهنگ – تخم ریحان – تخم مل – قدومه شیرازی – بالنگو – اسفرزه) یكی از اینها را در آب بریزید حجمش زیاد می شود و بخورید حركات دودی روده را زیاد كرده و روده براحتی كار می كند – استفاده از ترشی طبیعی فصل (شاتوت - زرشك – لیمو ترش – آب نارنج – مركبات) – سوپ جو – نان جو - سالاد با روغن زیتون و آب لیمو قبل از غذا – جوانه ها – سبزی – میوه

لطيفه ها و پندها:

پادشاهي‌ از حاضران‌ مجلس‌ خود معمايي‌ پرسيد كه‌: آن‌ چيست‌ كه‌ پارسال‌ نرسيد، امسال‌ نمي‌رسد و سال‌ آينده‌ هم‌ نخواهد رسيد، سربازي‌ كه‌ در آن‌ مجلس‌ حاضر بود گفت‌: مواجب‌ من‌ است‌. پادشاه‌ خنديد و دستور داد تا مواجب‌ دوساله ی او را نقداً دادند و حقوق‌ آينده‌اش‌ را نيز دوبرابر كرد.

لطيفه ها و پندها:

امام صادق عليه السلام نيز مى‏فرمايد:

با مردان فرزانه ی پارسا به كنكاش بنشين، زيرا آنان جز به نيكى دستور نمى‏دهند و زنهار كه با آنان مخالفت ورزى، كه دين و دنياى خود را تباه ساخته‏اى.

پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله هنگامى كه على عليه السلام را به سوى يمن روانه ساخت، به او سفارش فرمود:

هرگز سرگردان نخواهد ماند، كسى كه از خداوند درخواست رهنمود كند و هرگز پشيمان نمى‏گردد كسى كه مشورت نمايد.

لطيفه ها و پندها:

1-اسلام به مسلمانان سفارش كرد تا به جاى عنوان «كنيز» و «غلام» بردگان را با عنوان «پسرم» و «دخترم» ياد كنند.

2- در برخى روابط اجتماعى و مسئوليت ها نيز به آنان حق تساوى با آزادگان بخشيد تا آن جا كه پيامبر اسلام(ص) غلامى سياه را مؤذن ويژه ی خود قرار داد.

3- آن حضرت بين بردگان و اشراف عرب پيمان برادرى استوار كرد،

4- دختر عمه ی خود زينب را به همسرى فردى از بردگان درآورد و وى را به فرماندهى سپاهى كه در آن بزرگان عرب بودند برگزيد.

5- افزون بر اين زمينه ی پيشرفت علمى آنان را فراهم ساخت، به گونه‌اى كه بسيارى از مفسران و فقيهان برجسته ی صدر اسلام همچون عطا، مجاهد، سعيد‌بن جبير و زيد‌بن اسلم از بردگان و مواليان بودند.

6- هرچند اسلام يك راه را براى بردگى باز گذاشته؛ اما در مقابل، راه هاى پرشمارى را براى آزادى بردگان گشوده است كه برخى از اين راه ها را به عنوان تكليفى الزامى بر مسلمانان واجب كرده و برخى راه ها را داراى فضيلت و پاداش دانسته است، ضمن اين كه راه هايى نيز قرار داده كه بردگان به طور قهرى و بدون رضايت مالك آزاد گردند .

لطيفه ها و پندها:

"در يك نمونه ي آماري از وصيت نامه ي شهيدان كه مورد تحقيق قرار گرفته است، 40 درصد به امام حسين(ع) استناد شده بود، يعني در هر وصيت نامه به صورت ميانگين حداقل چهار بار يا اسم امام حسين(ع) برده شده بود يا كربلا، يا عاشورا، يا حضرت زينب(س)، يا حضرت علي اكبر(ع) و يا حضرت ابوالفضل(ع) و اقتدا كردن و الگو قرار دادن آن ها" (پيام انقلاب، ش 352، 15)

براين اساس بود كه آن ها براي رفتن به خط مقدم جبهه، حضور در عمليات، ايثار و از خودكذشتگي، رفتن به كمين و ميدان مين، از يكديگر سبقت مي گرفتند.

نوشته‌اند وقتي به یکی از زنان يونان قديم خبر رسيد كه پسرش از جبهه فرار كرده و در يكي از شهرهاي بيگانه پناه گرفته است، فوراً براي او نامه‌اي بدين مضمون نوشت: پسرم شايعه ی نامطلوبي در مورد تو بر سر زبان ها است، ياخلاف آن را ثابت كن، يا به زندگي خود پايان بده. زن ديگري كه يكي از برادرانش از جنگ بازگشته بود پذيرايي مي‌كرد.  برادر گريه‌كنان گفت: كه برادر ديگرشان در جنگ كشته شده است. خواهر گفت: خجالت نمي‌كشي كه او را در سفري بدين زيبايي همراهي نكردي؟

يا اين كه نقل كرده‌اند كه مرد جواني در برابر مادرش شكوه مي‌كرد و مي‌گفت:

‍«با شمشيري به اين كوتاهي چگونه بر دشمن ضربه وارد كنم؟»

مادرش پاسخ داد: «خوب، گام ديگري به جلو بردار.»

لطيفه ها و پندها:

[حجاج خون آشام‏ترین حاکم اموی است] و در کودکی نیز آرزوی ظلم داشت و پیوسته می‏گفتی که: هیچ چیز نزد من لذیذتر از ریختن خون نیست. گویند که عدد مردمی که به تیغ ستم وی کشته شده بودند به صد و بیست هزار می‏رسد، که یکی از افرادی که توسط حجاج به قتل رسید سعید بن جُبَیر بود، چون حجاج، سعید را کشت اختلافی فاحش و نقصانی عظیم به عقل وی راه یافت و تا زمان وفات بر این حالت بماند.حجاج بعد از کشته شدن سعید، چهل روز بیش زنده نبود و هرگاه که به خواب رفتی، سعید را دیدی که دامن او را گرفته و می‏گفت: ای دشمن خدا! چرا مرا کُشتی؟ روایت است که حجاج را به خواب دیده از وی پرسیدند که خدای تعالی با تو چه کرد؟ جواب داد که به پاداش هر شخصی که به فرمان من کشته شده بود مرا یک بار کشتند و به عوض سعید هفتاد بار من بیچاره را به قتل رسانیدند و هنوز خلاص نشده‏ام.

* باران هم روي ستمگر مي بارد و هم ستمديده، ولي بيشتر روي ستمديده مي بارد؛ زيرا ستمگر چتر ستمديده را ربوده است.((كرستو فر بن))

* هنگامي كه سقراط را از خانه بيرون مي بردند تا بكشند همسرش گريست. سقراط گفت: چرا گريه مي كني؟ گفت: زيرا مظلومانه كشته مي شوي! سقراط گفت:

 همسر مهربانم! آيا مي خواستي هم چون ظالمي كشته شوم؟!

لطيفه ها و پندها:

امام خمینی(ره) به دانش تاریخ به عنوان یک سرگرمی یا قصه و افسانه نمی‏نگریست بلکه تاریخ در اندیشه ی ایشان عامل رشد و آگاهی است و مایه ی عبرت می‏باشد.

«تاریخ و آن چه که به ملت ها می‏گذرد، این باید عبرت باشد برای مردم. از جمله تاریخ عصر حاضر، ببینیم که چه شد که یک چنین قدرتی از بین رفت. دولت ها ببینند که برای چه این طور منهدم شد یک چنین قدرتی و اجزاء دولتی ادارات ببینند که چه شد قضیه و موجب عبرت همه باشد(در جستجوی راه از کلام امام، دفتر شانزدهم، ص 40).»

* معلم: پرویز چرا مشق هایت را ننوشتی ؟

پرویز:آقا می خواستم شما مرا تنبیه کنید تا دانش آموزان دیگر از این کار من درس عبرت بگیرند.

 لطيفه ها و پندها:

*  اندكي از مردم را مي توان براي هميشه فريب داد. همه ی مردم را نيز مي توان براي مدت اندكي فريب داد. اما نمي توان همه ی مردم را براي هميشه فريب داد.((آبراهام لينكلن))

شخصي‌ نزد معتصم‌ آمد و ادعاي‌ پيغمبري‌ كرد. معتصم‌ گفت‌: چه‌ معجزه‌اي‌ داري‌؟ گفت‌ مرده‌ زنده‌ مي‌كنم‌. معتصم‌ گفت‌: اگر چنين‌ معجزه‌اي‌ كني‌، به‌ تو ايمان‌ مي‌آورم‌، گفت‌: شمشير تيز بياوريد، معتصم‌ فرمان‌ داد تا شمشير مخصوص‌ او را آوردند و به‌ دست‌ مدعي‌ دادند. گفت‌: اي‌ خليفه‌، در برابر تو گردن‌ وزيرت‌ را مي‌زنم‌ و در همان‌ حال‌ زنده‌ مي‌كنم‌، معتصم‌ پذيرفت‌ و به‌ وزير خود رو كرد و گفت‌: چه‌ مي‌گويي‌؟ وزير گفت‌: اي‌ خليفه‌ تن‌ به‌ كشتن‌ دادن‌ كاري‌ سخت‌ است‌ و من‌ از او هيچ‌ معجزه‌اي‌ نمي‌خواهم‌، تو گواه‌ باش‌ كه‌ من‌ به‌ او ايمان‌ آوردم‌. معتصم‌ خنديد و به‌ او خلعت‌ داد و فردي‌ را كه‌ ادعاي‌ پيغمبري‌ مي‌كرد به‌ شفاخانه‌ فرستاد.

لطيفه ها و پندها:

روزي‌ جعفربن‌ يحيي‌بن‌ خالد برمكي‌ در صحرايي‌ در كنار هارون‌الرشيد شتر مي‌راند، ناگهان‌ يك‌ قطار شتر با بار طلا جلو آمد، هارون‌الرشيد پرسيد: كه‌ اين‌ گنجينه‌ از كجا مي‌آيد؟ گفتند: هديه‌اي‌ است‌ كه‌ علي‌بن‌ عيسي‌ از ولايت‌ خراسان‌ فرستاده‌ است‌ - آن‌ زمان‌ هارون‌، علي‌بن‌ عيسي‌ را والي‌ خراسان‌ كرده‌ و فضل‌بن‌ يحيي‌ برادر جعفر را عزل‌ كرده‌ بود - هارون‌ رو به‌ جعفر كرد و با سرزنش‌ گفت‌: اين‌ مال‌ در زمان‌ حكومت‌ برادرت‌ كجا بود؟ جعفر گفت‌: در كيسه‌هاي‌ صاحبان‌ اين‌ مال‌.

لطيفه ها و پندها:

* روزى پیامبر اسلام(ص)در باره ی زنى که از قبیله‏ى سرشناس بنى مخزوم بود دستور اجراى حد داد. یکى از یاران حضرت (اسامه‏بن زید) نزدایشان آمد و تقاضاى بخشش نمود. پیامبر اسلام فرمود: ‏ به خدا سوگند، اگر دخترم دزدى کند; دست او را قطع‏مى‏کنم و در اجراى حدود الهى هیچ فرقى میان مردم قائل نمى‏شوم.و فرمود: بدبختی هاى امت هاى پیشین دراین بود که اگر فرد بلند پایه‏اى از آنان دزدى مى‏کرد او رامى‏بخشیدند و...ولى اگر فرد گمنامى دزدى مى‏کرد فوراً حکم خدا را در باره  ی او اجرا مى‏کردند.».

* هنگام صدور حکم اعدام سقراط (470-399 ق. م) به او گفتند: فرار کند. او گفت: فرار کردن قانون‏شکنى است.

* محمد بن قیس از امام باقر (ع) نقل کرده است که آن حضرت فرمود: براى ام سلمه همسر پیامبر کنیزکى بود، وى از اموال قبیله‏اى دزدى کرد. او را براى قصاص نزد پیامبر (ص) آوردند; ام سلمه براى شفاعت از وى با آن حضرت سخن گفت: پیامبر فرمود: اى ام سلمه این حدى از حدود خداوند است که ضایع نمى‏گردد، پس دست کنیز را قطع کرد. پیامبر (ص (به عنوان رهبر قانون‏گرا عملاً اثبات نمود که براى ایجاد جامعه ی ضابطه‏پذیر، باید رهبران آن قانون‏مندترین انسان ها باشند.

رسول خدا (ص) فرمود: اى مردم آگاه باشید که پروردگارتان یکى است و پدرتان یکى است .بنابراین بدانید که نه عربى بر عجم و نه عجمى بر عرب و نه سیاهى بر سفید... برترى نیست مگر به تقوا.

 * پیش قرآن بنده و مولى یکى است بوریا و مسند دیبا یکى است( اقبال لاهورى).

* وقتي رضاخان به سلطنت رسيد، مدرس به او گفت: اگر ببينم شاه درستكاري هستي و از قانون پيروي مي كني شما را احترام مي كنم وگرنه مي دانم كه چه بايد بكنم!

لطيفه ها و پندها:

* پس از صلح حديبيه كه مسلمانان فرصت يافتند كعبه را زيارت كنند، پيامبر(صلى الله عليه وآله)به مسلمانانى كه در اطراف كعبه طواف مى‌كردند، فرمود: با سرعت و شدّت گرداگرد كعبه بگردند تا بدين وسيله، آمادگى روحى و رزمى خود را به كافران نشان دهند .

* پيامبر در ماجراى فتح مكّه، نيز دستور داد كه مسلمانان، شبان‌گاه در بيابان آتش بيفروزند تا مردم مكّه با عظمت ارتش اسلام آشنا شوند.

* و فرمان داد تا ابوسفيان، بزرگ مكّه را در گوشه‌اى نگه دارند و ارتش نيرومند اسلام در برابر او رژه برود.

همين نمايش قدرت، موجب شد كه در دل كفار هراس افتاده، فكر هرگونه مقاومتى از ذهن آنان رخت بربندد؛ در نتيجه، مركز كفر و شرك، صبح‌گاهان، بدون خون‌ريزى به تصرّف سپاه اسلام درآمد.

 لطيفه ها و پندها:

* حضرت سجاد علیه السلام مهم‏ترین رمز توفیق در زندگی را، تواضع و احترام به دیگران ‏دانسته و می‏فرماید: اگر دیدی كه مسلمانان تو را احترام می‏كنند و مقامت را بزرگ ‏می‏شمارند، بگو آن ها بزرگوارند كه با من چنین رفتار می‏كنند و اگر از مردم نسبت‏به خود ‏بی توجهی مشاهده كردی، بگو از من خطایی سرزده كه مستوجب چنین بی‏احترامی ‏شده‏ام. هرگاه چنین اندیشیده باشی و طبق این تفكر عمل كنی، خداوند متعال زندگی را ‏برتو آسان كرده، دوستانت زیاد و دشمنانت‏به حداقل خواهند رسید. در این صورت ‏نیكی‏های دیگران تو را خوشحال می‏كند و از بدی و اذیت‏های آنان آزرده نخواهی شد.

 * حضرت زین العابدین علیه السلام در روز عید فطر آن قدر به خدمتگزاران خود جایزه و هدیه ‏می‏بخشید كه از دیگران بی‏نیاز می‏شدند. سیره ی امام سجاد علیه السلام چنان بود كه ‏هرگاه بنده‏ای را در اول سال یا وسط سال مالك می‏شد، بعد از یك دوره آموزش و اعمال ‏شیوه‏های تربیتی صحیح، در شب عید فطر آزادش می‏كرد. آن بزرگوار بندگان سیاه را كه ‏هیچ‏گونه نیازی به آنان نداشت، می‏خرید و در عرفات بعد از مراسم عرفه همراه هدایای ‏قابل توجهی آزادشان می‏ساخت.

* امام سجاد علیه السلام همواره می‏فرمود: سرور و آقای مردم در دنیا سخاوتمندان و بخشندگان هستند ‏و در جهان آخرت، پرهیزگاران سرآمد دیگران خواهند بود.

*  ابن شهر آشوب می‏گوید: امام سجاد علیه السلام در نزد عمر بن عبدالعزیز (هفتمین ‏خلیفه ی اموی) حضور داشت; هنگامی كه آن حضرت از نزد او بلند شده و بیرون رفت، عمر ‏بن عبدالعزیز رو به اطرافیانش كرده و گفت: بهترین و شریف‏ترین مردم به نظر شما امروزه ‏كیست؟ همه گفتند: شما ای خلیفه! او گفت: نه، هرگز! بهترین و شریف‏ترین مردم ‏همین فردی است كه الآن از حضور ما بیرون رفت! او چنان قلب ها را به خود متمایل ساخته ‏است كه همه دوست دارند مثل او باشند اما او هیچگاه آرزو نمی‏كند كه به جای یكی از ‏ماها باشد

بندگی کن تا که سلطانت کنند      تن رها کن تا همه جانـت کنند

بنـده شیــطانی و داری امیـد        کی ستایش همچو یزدانت کنند

به نام خداند بخشنده ی مهربان

 درود بر محمدو آل محمد صلوات الله و سلامه علیه و علیهم

میزان هفتم

مجموعه ای دقیق برای :

تمرین ، سنجش و رفع اِشکالات آموخته های درس تعلیمات اجتماعی

برای  دانش آموزان   پایه ی  اوّل راهنمایی  تحصیلی

        به ضمیمه ی پاسخ  فعالیت ها   

  ( مربوط به مطالب نوبت اوّل )

طرح ، تهیه و تنظیم : حسن نقی زاده دبیر رشته ی علوم اجتماعی ناحیه ی چهار قم  

پرسش و پاسخ های متن درس اوّل :

1- ما انسان ها با موجودات و اشیای پیرامون خود ، با کوه ها ، جنگل ها ، دریاها ، جانوران ، گیاهان و ... در ارتباط هستیم .

2- ما چگونه برای رفع نیازهای خود با محیط پیرامون خود ارتباط برقرار می کنیم ؟ با سنگ هایی که از دل کوه بیرون می کشیم ، برای خود خانه می سازیم ؛ انواع فلزات را برای ساختن لوازم و وسایل مورد نیاز خود از معادن زیر زمینی استخراج می کنیم ؛ خوراک و پوشاک خود را از گیاهان و جانوران تامین می کنیم .

3- ما انسان ها موجوداتی نیازمند هستیم ونیازهای متفاوتی داریم .

4- مهم ترین نیازهای ما کدامند ؟ مسکن ، خوراک و پوشاک (همه ی این نیازها ، مادی هستند)

5- مهم ترین نیازهای غیر مادی ما کدامند ؟ نیاز به شناخت خدا و ارتباط با او ، زیبایی وکمال ، احساس امنیت ، احساس مفید بودن ، محبت کردن و مورد محبت قرار گرفتن ، بازی کردن ، شادی

6- چرا ما برای رفع نیازهای مادی خود به دیگران نیازمندیم ؟ زیرا بدون وجود دیگران با مشکلاتی روبه رو می شویم و در بعضی موارد ، قادر به ادامه ی زندگی نیز غیر ممکن می شود .

7- علاوه بر رفع نیازهای مادی ، ما در زندگی به ایجاد ارتباط با دیگران نیز نیازمندیم .

8- دو دسته از نیازهای ما کدامند ؟ مادی ، غیر مادی

9- در بسیاری از امور زندگی ، بزرگسالان ما را راهنمایی می کنند .     

پاسخ پرسش های نمونه درس اوّل  :

- ما انسان ها نیازهای مختلفی داریم و باید برای تامین آن با جهان خارج از خود رابطه برقرار کنیم. ما بدون رفع این نیازها قادر به ادامه ی زندگی نیستیم .       

پرسش و پاسخ های متن درس دوم  :

1- وظایف در خانواده کدامند ؟ مشورت ، احساس مسئولیت ، نظم ، همکاری ، تحمل سختی ها و مشکلات ، رهبری ، از خود گذشتگی

2- نخستین گروهی که ما عضو آن می شویم ، خانواده است .

3- اعضای خانواده برای رفع نیازهای یک دیگر ، باید چه نکاتی را رعایت کنند ؟ در کارهای خود با یک دیگر مشورت کنند ، کاری را که بر عهده می گیرند ، به خوبی انجام دهند ، در انجام دادن کارها منظم باشند ، در کارها با یک دیگر همکاری کنند ، در مقابل مشکلات زندگی مقاومت داشته باشند ، از سخنان و رفتار رهبر خانواده پیروی کنند .

4- اولین کسانی که ما شناخته ایم و به آن ها علاقه مند شده ایم ، چه نام دارند ؟ پدر ، مادر ، برادر  و خواهر

5- منظور از خانواده چیست ؟ گروهی که شامل پدر ، مادر ، برادر و خواهر هستند .

6- بیش تر نوجوانان در خانواده ی  خود و در کمال  آرامش  همراه  پدر ،  مادر  و سایر اعضای خانواده زندگی می کنند.

7- مردم ما در برابر بچه هایی که در جریان زلزله ها پدر و مادر خود را  از  دست  می دهند  چه  اقدامی  انجام می دهند ؟ به یاری آن ها می شتابند وحتی بعضی از این بچه ها را به فرزندی می پذیرند .

8- چرا بسیاری از نوجوانان ، پدر و مادر خود را در فلسطین اشغالی از دست می دهند ؟ به علت وحشی گری های سربازان ظالم و ستمگر رژیم اشغالگر قدس

9- نوجوانان فلسطینی با یاری مسلمانان می کوشند تا انتقام خود و خانواده شان را از تجاوز کاران بگیرند .

10- ما به دلایلی مجبور یم جدا از اعضای خانواده ی خود زندگی کنیم .

11- دانشجویان در خوابگاه دانشجویی زندگی می کنند .

12- چرا دانشجویان به دلیل دلتنگی ناشی از دوری از خانواده را تحمل می کنند ؟ به دلیل اهمیتی که به تحصیل می دهند .

13- دانشجویان دور از خانواده چگونه ارتباط خود را با خانواده حفظ می کنند ؟ از راه نامه ، تماس تلفنی ، سرزدن به اعضای خانواده در روزهای تعطیل          

پاسخ پرسش های نمونه درس دوم :

- در خانواده روستایی و عشایری علاوه بر پدر ، مادر و برادران و خواهران ، پدر بزرگ و مادر بزرگ نیز زندگی می کنند . در بعضی از خانواده های شهری هم ممکن است پدر بزرگ یا مادر بزرگ عضو خانواده باشند .

پرسش و پاسخ های متن درس سوم :

1- اعضای خانواده به عنوان یک گروه به یک دیگر وابسته اند ؛ یک واحد را تشکیل می دهند .

2- مهم ترین هدف مشترک اعضای خانواده چیست ؟ مراقبت از فرزندان و تربیت آنان

3- اعضای خانواده می کوشند تا با نیازهای عاطفی و اقتصادی یک دیگر ، آمادگی لازم را برای خدمت به جامعه و کسب موفقیت در زمینه های مختلف به دست آورند .

4- منظور از نقش در خانواده را چیست ؟ وظایفی که هر یک از اعضای خانواده بر عهده می گیرند .

5- فرزندان ، مانند پدر و مادر در سنین متفاوت ، نقش های متفاوتی را بر عهده می گیرند .

6- در خانواده ی عشایری پدر ، سرپرست خانواده است .

7- وظایف پدر در خانواده عشایری کدام است ؟ نگهداری گوسفندان ، فروش تولیدات خانگی ، خرید وسایل مورد نیاز خانواده

8- وظایف مادر در خانواده عشایری کدام است ؟ دوشیدن شیر گوسفندان ، تهیه ی ماست ، دوغ ، کره  و پنیر از شیر آنها ، نگهداری از فرزندان وتربیت آنان ، پختن غذا

9- وظایف دختران در خانواده عشایری کدام است ؟ انجام کارهای مدرسه ، دوشیدن شیر گوسفندان ، نظافت منزل ، آماده کردن صبحانه

10- وظایف پسران در خانواده عشایری کدام است ؟ انجام کارهای مدرسه ، مراقبت از گوسفندان ، تهیه ی علوفه ، کمک به پدر و مادر در سایر کارها 

11- هر یک از اعضای خانواده برای گذران زندگی و رفع نیازهای خانواده ، کارهای متفاوتی را انجام می دهند .   

  12- هر عضو خانواده وظیفه دارد کارهایی را در خانه انجام دهد .

13- هدف ما از انجام دادن کارها در خانواده چیست ؟ نشان می دهیم که آن ها را دوست داریم .

14- انجام کارها در خانواده چه فایده ای برای ما دارد ؟ خود را برای پذیرش مسئولیت های بعدی در زندگی آینده آماده می سازیم .

پاسخ پرسش های نمونه درس سوم :

-  نیازهای عاطفی و اقتصادی خانواده رفع شده و مشکلات خانواده به خوبی برطرف می شود .  

به نام خداند بخشنده ی مهربان

 درود بر محمدو آل محمد صلوات الله و سلامه علیه و علیهم

میزان ششم

مجموعه ای دقیق برای :

تمرین ، سنجش و رفع اِشکالات آموخته های درس جغرافی

برای  دانش آموزان   پایه ی  سوم راهنمایی  تحصیلی

                     به ضمیمه ی پاسخ  فعالیت ها     

 ( مربوط به مطالب نوبت اوّل - قسمت اول- ۳ درس اول)

طرح ، تهیه و تنظیم :

حسن نقی زاده دبیر رشته ی علوم اجتماعی ناحیه ی چهار قم  

پرسش و پاسخ های متن درس اوّل :   

 1-  کره ی جغرافیایی و نقشه از مهم ترین وسایل مطالعه در جغرافیا  هستند .

2-  کره ی جغرافیا مانند عکس ، نقشه و مدل از وسایل آموختن جغرافیاست .

3- تعریف کره ی جغرافیایی چیست ؟ مدل کوچک شده ی کره ی زمین است .

4- چه اطلاعاتی را از کره ی جغرافیایی می توان بدست آورد ؟ خشکی های روی زمین (قاره ها) ، اقیانوس ها ، چگونگی ارتباط مردم جهان با یکدیگر از راه دریا ، محلّ قطب شمال و جنوب ، محلّ خطّ استوا و چگونگی تقسیم شدن زمین به دو نیمکره ی شمالی و جنوبی ، نصف النهارها و چگونگی تقسیم زمین به دو نیم کره ی شرقی و غربی و...

5- حُسن و اِشکال کره ی جغرافیایی چیست ؟ حُسن : شکل  کره ی زمین را به خوبی نشان می دهد.  اِشکال : همه ی جزییات را نمی توان بر روی آن نمایش داد .

6- نقشه چیست ؟ تصویری است از پدیده های سطح زمین که به نسبت مورد نیاز کوچک شده است .

7- جغرافی دان ها برای هر کاری یا نمایش هر موضوعی از نقشه ی خاصی استفاده می کنند .

8- امروزه برای تهیه ی نقشه های جغرافیایی،از چه عکس هایی استفاده می شود؟عکس های هوایی و ماهواره ای

9- پس از تهیه ی عکس های هوایی ، با استفاده از وسایل پیشرفته آن ها را به نقشه تبدیل می کنند .

10- یکی از کارهایی که ماهواره ها انجام می دهند ، تهیه تصاویری از سطح زمین در هر روز است .

11- نقشه ای که درآن حدود و مرزهر استان یا کشوری مشخص شده ،چه نام دارد ؟ تقسیمات کشوری یا سیاسی

12- برای تهیه نقشه باید از بالا به صورت عمودی به پدیده های روی زمین نگاه کرد ، نه به صورت مایل .

13- چه پدیده هایی را می توان در نقشه ها مشخص کرد ؟  رودها ،  جاده ها ، زمین های کشاورزی ،  جنگل ها ، روستاها و ...   

14- دوایر متحد المرکز در نقشه ها نشان دهند ه ی چه چیزی هستند ؟ کوه ها

15- جغرافی دان ها چه استفاده هایی از نقشه ها می کنند ؟ اطلاعات زیادی به دست می آورند ، محل دقیق پدیده ها ی طبیعی مانند کوه ، رود ، جنگل و پدیده های انسانی مانند ساختمان ها ، مزارع ، راه ها و پل ها را تشخیص می دهند .  

16- برای تهیه نقشه ی ساده ای ازیک کوه ،چه باید کرد ؟ بایداز نقاط« هم ارتفاع » برروی  آن کوه استفاده کرد .

17- منظور از نقاط هم ارتفاع چیست ؟ همه ی نقاطی که دارای ارتفاع یکسانی هستند .

18- در جغرافی برای چه موضوعاتی نقشه تهیه می شود ؟ (چند نمونه ذکر کنید )ناهمواری ها ، میزان بارندگی در یک منطقه ، راه های یک کشور ، پراکندگی جمعیت ، شهرها ، روستاها و ...

اطلس چیست ؟ کتابی که مجموعه ای از نقشه ها در آن جمع آوری شده باشد .  

فعالیت درس اوّل 4-1 :

1- نقشه ، کره     2- شباهت : هر دو از وسایل مهم مطالعه در جغرافیا هستند .  تفاوت : شکل کره ی جغرافیایی ، کروی و شبیه زمین است . اما شکل نقشه به صورت سطحی افقی تهیه می شود .   3- (1- کره 2- نقشه 3- کره 4- کره 5- کره )

پرسش و پاسخ های متن درس دوم  :

1- استفاده از نقشه ، اصول خاصی دارد که اگر آن ها را یاد بگیریم ، می توانیم نقشه ها را بخوانیم .

2- برای خواندن نقشه باید به چه مواردی توجه کرد ؟ توجیه نقشه ، راهنمای نقشه ، مقیاس نقشه

3- منظور از توجیه نقشه چیست ؟ یعنی نقشه را باید طوری در مقابل خود قرار دهیم که جهت آن درست باشد ؛ یعنی هنگام استفاده ار نقشه ، شمال آن باید با جهت ایستادن ما منطبق باشد و نقشه ، کج یا وارونه نباشد .

4- راهنمای نقشه چیست؟در کنارهر نقشه، فهرستی از علائم و رنگ هایی که درآن به کاررفته اند ،دیده می شود. با مراجعه به این علائم می توانیم بفهمیم که هر علامت و رنگ ، چه چیزی را در روی نقشه نشان می دهد .

5- اغلب علائم راهنمای نقشه ها در همه ی کشورها یکسان هستند .

6- معمولاً شکل علائم راهنما به شکل واقعی چیزی که می خواهند آن را نشان بدهند ، بسیار نزدیک است .

7- نقشه ها را در اندازه های مختلف تهیه می کنند.

8- طول جاده ای بین دو شهر که در واقع 20 کیلومتر است ، روی نقشه 20 سانتی متر دیده می شود . (چون کیلومتر است 100 هزار بار کوچک تر دیده می شودو مقیاس کسری آن می شود یک صد هزارم .و  اگر متر بود 100 بار کوچک تر دیده می شدو مقیاس کسری آن می شد یک صدم .)

9- در نقشه ای با مقیاس یک پنجاه هزارم ، اگر طول رودی 1 سانتی متر باشد ، در روی زمین 000/50  سانتی متر یا 500 متر خواهد بود .

10- منظور از مقیاس خطی یا ترسیمی چیست ؟ گاهی در کنار نقشه  ، خطوطی تیره و روشن به شکل خط کش می بینیم که اعدادی  را در بالا یا پایین آن نوشته اند ، که مقیاس خطی یا ترسیمی نام دارند .

11- استفاده از مقیاس های خطی یا ترسیمی در نقشه خوانی بسیار آسان است .

12- مقیاس نقشه چه فایده و کاربردی دارند ؟ با استفاده از مقیاس نقشه ، می توانیم فاصله ها را اندازه و اندازه ی واقعی آن ها را محاسبه کنیم .

13- در مقیاس کسری ، هر چه عدد مخرج کسر بزرگ تر باشد ، آن کسر کوچک تر است ؛ مثلاً مقیاس       از مقیاس    کوچک تر است .

14- پدیده ها در در نقشه هایی با مقیاس کوچک تر چگونه اند ؟ خیلی کوچک می شوند و این اِشکال این نوع مقیاس ها می باشد .

15- چرا در نقشه های کوچک مقیاس ، نمی توان جزئیات را به طور مشخص دید ؟ زیرا پدیده ها خیلی کوچک می شوند .

16- در چه مقیاسی از نقشه ها ، مساحت  بیش تری  دیده  می شود ؟ (با ذکر مثال)  کوچک مقیاس ؛ که این حُسن این نوع مقیاس ها می باشد. مثلاً درنقشه ای با مقیاس یک   ، مساحت بیشتری نسبت به نقشه ای با مقیاس یک    دیده می شود .

17- حُسن و اِشکال نقشه های بزرگ مقیاس چیست ؟ حُسن : پدیده ها را بزرگ نشان می دهند .   اِشکال : مساحت کم تری به نمایش در می آید .

18- نقشه های بزرگ  مقیاس ها کدامند ؟ یا ( مقیاس   نقشه ی   خانه ها ، آپارتمان ها از این نوعند)

19- توضیح روشنِ نقشه های کوچک مقیاس و بزرگ مقیاس ، با ذکر مثالی روشن ، چیست  ؟ اگر فاصله ی هواپیمایی از زمین بیش تر شود ، مساحت بیشتری توسط مسافران آن دیده می شود . ولی در عوض جزئیات و اجسام کوچکِ روی زمین را  نمی توانند  مشاهده کنند  . بر عکس ، اگر  هواپیما در ارتفاع  کم  پرواز  کند ، مسافران جزئیات را بهتر ، اما مساحت کمی را خواهند دید.   

فعالیت درس دوم 2-2 :

1- میزان کوچک شدن نقشه را نسبت به اندازه ی واقعی می گویند .   2- هر متر 100 سانتی متر است ، پس در ابتدا 100 متر را در 100 سانتی متر ضرب می کنیم .              ۱۰۰۰۰    = ۱۰۰×۱۰۰

در مقیاس های کسری  ،  همیشه  عدد  مربوط به نقشه در صورت کسر و اندازه ی واقعی در مخرج کسر نوشته می شود . اگر عدد صورت کسر ، دو رقمی یا  بیش تر بود ، کسر ساده می شود . 

 پاسخ نهایی پس از ساده کردن می شود یک هزارم             

3-    فاصله ی حقیقی به سانتی متر  ۳۷۵۰۰۰     =   ۱۵۰  ×   ۲۵۰۰۰  

فاصله حقیقی به متر ۵۰۰/۳۷

فاصله حقیقی به کیلومتر ۵/۳۷   

 4-    کوچک تر است ،      بزرگ تر است ،    مساحت بیشتری را نشان می دهد،   جزئیات را دقیق تر نشان می دهد .

5- مربوط به دانش آموز

پرسش و پاسخ های متن درس سوم :

1- غیر از نقشه  و  کره ی جغرافیایی که  اساسی ترین  وسایل آموزش  جغرافیا هستند ، چه ابزارهای  دیگری می توانند ما را در در یادگیری جغرافیا کمک کنند ؟ عکس های جغرافیایی ، فرهنگ جغرافیایی ، مدل جغرافیایی ، نمودار ها و جدول های جغرافیایی ، برنامه های رایانه ای جغرافیایی و ...

2- اوانع عکس ها کدامند ؟ معمولی ، هوایی ، ماهواره ای

3- منظور از عکس های معمولی چیست ؟ عکس هایی که از مناظر طبیعی ، شهرها، خانه ها و فعالیت های انسانی گرفته می شود با دقت در آن ها می توان اطلاعات جالبی به دست آورد .

4- منظور از عکس های هوایی چیست ؟ عکس هایی  که  برای  تهیه ی  نقشه های جغرافیایی از آن ها استفاده می شود.

5-  منظور از عکس های ماهواره ای چیست ؟ عکس هایی  که  ماهواره ها  آن ها  را  تهیه  می کنند  و به زمین می فرستند .این عکس ها اطلاعات بسیار مفید و جدیدی را از سطح کره ی زمین یا پراکندگی ابرها از جوّ زمین در اختیار ما قرار می دهند .

6- فواید عکس های ماهواره ای برای جغرافی دانان چیست ؟ پیش بینی وقوع حوادثی چون، طوفان های شدید و اطلاع از آتش سوزی در جنگل های دور افتاده و نجات جان انسان های زیاد

7- دو ماهواره « سی ست »   و « نیمبوس » از ماهواره های مهم به شمار می آیند .

8- منظور از فرهنگ نامه ی مصوّر جغرافیایی چیست ؟ به آن دسته از فرهنگ اصطلاحات جغرافیایی یا دائره المعارف جغرافیایی که با تصاویر و نقشه های مختلفی همراه اند، می گویند .

9- منظور از مدل های جغرافیایی چیست ؟ ابزاری هستندکه فهم موضوعات جغرافیایی رابرای ما آسان می کنند .

10- انواع مدل جغرافیایی کدامند ؟ افلاک نما (سیستم ماه ، زمین و خورشید ) ، میز شن (نمایش پیدایش دلتا)، ساعت آفتابی ، فشار سنج ، شکل گرداب ، قطب نمای ساده ، بادنما و بادسنج

11- وسایلی که در جغرافیا برای نمایش دادن یا مقایسه ی اطلاعات جغرافیایی به کار می روند ، چه نام دارند ؟ نمودارها و جدول ها

12- منظور از مقیاس بوفوت چیست ؟ مقیاسی که برای اندازه گیری بادها به وسیله ی دریادار  بوفورت  ابداع  شده  و شامل 12 قسمت می باشد .

13- بر اساس مقیاس بوفورت سرعت باد آرام  ، نسیم ملایم ،طوفان ،گردباد (هاریکان)به ترتیب  چه قدر است ؟ زیر 1 ، 12 تا 19 ، 89  تا 102 ، بیش از 117 کیلومتر در ساعت

14- نحوه ی تهیه جدول ها و نمودار ها چگونه است ؟  اطلاعات جغرافیایی در جدول ها دسته بندی می شوند . گاهی نیز پس از تکمیل اطلاعات یک جدول ، برای مقایسه ی آن با جدول های دیگر ، از آن ها نمودارهای جدیدی ترسیم می کنند .

15- هر چه نمودار ساده تر باشد، ارزش بیش تری دارد . 

16- انواع نمودار های جغرافیایی کدامند ؟ تصویری ، ستونی ، منحنی ، دایره ای

17- نقش رایانه را  در مطالعات جغرافیایی چیست ؟نقش بسیار مهمی دارد . برنامه های یا نرم افزارهای جغرافیایی، نقشه ها و اطلس هایی وجود دارند که با استفاده از امکانات رایانه ای می توان از آن ها استفاده کرد .

18- سایت اینترنتی رشد می تواند در مطالعات جغرافیایی مورد استفاده قرار گیرد .

19- وسایلی که به طور غیر مستقیم به ما کمک می کنند تا اطلاعات جغرافیایی به دست آوریم ، چه نام دارند ؟ عکس ها ، جدول ها ، نمودارها ، مدل ها ، برنامه های رایانه ای

20- دانش جغرافیا بیش از هردانش دیگری به مشاهده ی مستقیم نیاز دارد .

21- چرا درس جغرافیا همواره با فعالیت های میدانی یا بازدیدهای علمی همراه بوده است ؟ زیرا جغرافی دانان تنها در صورتی می توانند اطلاعات جدید جغرافیایی تولید کنند که محیط و پدیده های جغرافیایی را مشاهده کرده باشند .

22- اگر کفش هایتان گِلی نشود ، نمی توانید یک جغرافی دان خوب شوید .

فعالیت  درس سوم 3-3:

1- در صورت امکان براساس توصیه ی دبیر        2- اطلس : کتابی است شامل مجموعه ای  از نقشه های گوناگون -    فرهنگ جغرافیایی : کتابی هایی خاصی که برای آموختن اسامی و اصطلاحات به کار رفته در جغرافیا  ، استفاده می شود-  مدل میز شن : یکی از معروف ترین مدل ها در آموزش جغرافیا که شکل ساده و کوچک  طبیعت است و آزمایش های مختلفی با آن می توان انجام داد  . و از موادی نظیر شن ، ماسه ، خاک یا خاک ارّه ساخته می شود  -   نمودار : وسیله ای است که هم چون جدول ، برای نمایش دادن اطلاعات یا مقاسیه ی اطلاعات جغرافیایی به کار می رود .

به نام خداند بخشنده ی مهربان

 درود بر محمدو آل محمد صلوات الله و سلامه علیه و علیهم

میزان نهم

     مجموعه ای دقیق برای :

تمرین ، سنجش و رفع اِشکالات آموخته های درس تعلیمات اجتماعی

برای  دانش آموزان   پایه ی  سوم راهنمایی  تحصیلی

                            به ضمیمه ی پاسخ  فعالیت ها     

                              ( مربوط به مطالب نوبت اوّل )

طرح ، تهیه و تنظیم : حسن نقی زاده

دبیر رشته ی علوم اجتماعی ناحیه ی چهار قم

توجه کنید :

قابل توضیح است که برخی جملات صرفاْ به صورت خبری آورده و از طرح سوال برای آنها اجتناب شده است. و هدف این بوده تا نشان داده شود که این مطالب از درصدی از اهمیت برخوردار هستند وممکن است در طرح سوالات چهارگزینه ای - صحیح یا غلط - بلی یا خیر - جای خالی یا کامل کردنی - کوتاه پاسخ و احیاناْ سوالات گسترده پاسخ یا تشریعی از آنها استفاده شود. در ضمن این مجموعه فقط مطالب چهار درس اول کتاب اجتماعی سال سوم راهنمایی را شامل می شود .       

پرسش و پاسخ های متن درس اوّل :

1- در زمان های گذشته بیش تر نیازهای انسان در محیط خانواده بر طرف می شد ؛ مثل چی ؟ خانواده بچه ها را برای کار کردن در آینده آماده می کرد ، برای فرزندان شغل تعیین می کرد .

2- برخی از نیاز های انسان نیز در خانواده های دیگر تامین می شد و مردم از راه داد و ستد از خدمات یک دیگر بهره مند می شدند .

3- امروزه موسسه های اجتماعی ، بسیاری از نیازهای انسان را رفع می کنند .

4- برخی نیازهایی که توسط موسسات رفع می شوند ، کدامند ؟ خوراک ، پوشاک ، مسکن ، عدالت ، بهداشت ، آموزش و پرورش

5- ارتباط مردم با موسسات چند نوع است ؟ دو نوع ؛ مستقیم و غیر مستقیم

6- مردم برای رفع نیازهایی خودبه طور مستقیم با بانک ،شهرداری وآموزش و پرورش  ارتباط یا سر وکار دارند .

7- مردم برای رفع برخی نیازهای خود به طور غیر مستقیم با سازمان انرژی اتمی ارتباط دارند .

8- منظور از سازمان انرژی اتمی چیست ؟ این سازمان تقویت کننده و هماهنگ کننده ی کلیه ی برنامه ها و فعالیت های سازمان های مرتبط با علوم و فنون هسته ای است که در زمینه های مختلف صلح آمیز مانند کشاورزی ، پزشکی و صنعتی فعالیت می کنند .

9- کار موسسات در یک جامعه تا چه اندازه به کار اعضای بدن موجودات زنده شبیه است ؟ خیلی زیاد

10- کار موسسات را با کار اعضای بدن ، چگونه مقایسه می کنید؟ در  بدن  انسان  هر عضوی کار خاصی انجام می دهد؛ مثلاً قلب کار رساندن خون به اعضای بدن را و ریه کار رساندن اکسیژن به دیگر اعضا را انجام می دهد. هر موسسه ای نیز در جامعه کار خاصی انجام می دهد ؛ مثلاًٌ بانک کار نقل و انتقال پول را و مدرسه وظیفه ی آموزش و تربیت اعضای جامعه را انجام می دهد .که کار هریک مستقل از کار دیگر می باشد .

11- هدف اعضای بدن انسان چیست ؟ حفظ تعادل و بقای بدن انسان

12- در جامعه همه ی موسسات روابط نسبتاً پایداری با یک دیگر دارند .

13- موسسات به یک دیگر نیاز مندند .

14- همه ی موسسات به یک دیگر وابستگی متقابل دارند و به دنبال یک هدف مشترک هستند و آن رفع نیازهای جامعه است .      

پاسخ پرسش های نمونه درس اوّل  :

1- بلی ،وابستگی متقابل دارند .  اما در عین روابط نسبتاًٌ پایدار با یک دیگر ، در انجام وظیفه ی خود استقلال دارند . و کار یکی مکمل کار دیگری است .    2- مثلاً اگر بانک نتواند کار خود را به خوبی انجام دهد ، در وظایفی که مدرسه به عهده دارد ، مشکلاتی ایجاد می کند .    3- مدرسه دانش آموزان را با وظایف و عملکرد هلال احمر  آشنا می کند ،هلال احمر نیز فنون امدادگری در سوانح و حوادث را به دانش آموزان آموزش می دهد .   

پرسش و پاسخ های متن درس دوم  :

1- یک در چه زمانی می تواند به راحتی به مسیر خود ادامه دهد و  به  اهداف  خود دست یابد ؟ در صورتی که همه ی موسسات آن ، به طور هماهنگ و یک پارچه عمل کنند .

2- موسسات مختلفی دست اندر کار تدارک و برگزای یک مسابقه هستند . که باید به طور هماهنگ با موسسات دیگر در ارتباط باشند، تا یک مسابقه به خوبی برگزار شود .

3- یک نمونه از ناهماهنگی بین موسسات کدام است ؟ بانک ها پولی در صندوق نداشته باشند تا در اختیار کارکنان موسسات قراردهند تا آنها کار خود را انجام دهند .

4- دو نمونه از رعایت نشدن قانون در جامعه کدام است ؟ زیر پا گذاشتن قوانین راهنمایی و رانندگی ، ترجیح روابط دوستی و خویشاوندی بر ضوابط و مقررات

5- سه نمونه از به خوبی انجام ندادن وظایف توسط افراد جامعه کدامند ؟ راننده به موقع سر کارش حاضر نشود ، پزشک بیماران را درمان نکند ، مامور راهنمایی و رانندگی به تصادفات رسیدگی نکند .

6- موسسات باید علاوه بر روابط متقابل ، با یک دیگر هماهنگ نیز باشند .     

پاسخ پرسش های نمونه درس دوم :

1- همه ی موسسات به طور هماهنگ با یک دیگر کار کنند ، مردم و موسسات قوانین و مقررات را رعایت کنند ، هر کس به وظایف خود عمل کند . 2- نیازهای مردم تامین نمی شود و مردم سرگردان و کارشان بلاتکلیف می ماند .   3- نیازهای مردم تامین نشده و مردم دچار مشکلات فراوانی می شوند .

پرسش و پاسخ های متن درس سوم :

1-  جامعه از تعدادی خانواده تشکیل شده است که نیازهای خود را از طریق موسسات رفع می کنند .

2- جامعه همانند یک کشتی است .

3- اعضای خانواده ها ، بخش های متفاوت جامعه را اداره می کنند .

4-  در یک کشتی ، ناخدا در تلاش است که بخش های گوناگون با هماهنگی کامل وظایف خود را  انجام دهند .

5- مهم ترین مسئله در اداره کشتی توسط ناخدا این است که کشتی مسیر خود را به سلامت طی کند .

6-  مسئولیت حفاظت و هدایت جامعه بر عهده ی کیست ؟ حکومت

7-  حکومت در جامعه چه کارهایی انجام می دهد؟ برقراری نظم و هماهنگی در بخش های مختلف جامعه ، حفظ امنیت مردم در برابر متجاوزان و جنایتکاران داخلی و خارجی

8-  جامعه از حکومت  فرمان می گیرد ، مثل  اعضای بدن که از مغز دستور می گیرند .

9- از دیر باز مردم به اهمیت و تشکیل چه چیزی اقدام کرده اند ؟ حکومت

10-  نیاز جامعه به حکومت یک نیاز اساسی است .

11-  در طول تاریخ ، هیچ اجتماعی پیدا نشده که بدون حکومت بتواند به زندگی ادامه دهد .

12- وجود حکومت در جامعه برای رفع نیازهای مردم چه ضرورتی دارد ؟ باید در جامعه ، سازمانی باشد که بر کار همه ی موسسات نظارت کند و به آن ها فرمان دهد تا کارهای خود را به موقع انجام دهند ونیازهای مردم را رفع کنند .

13-  حکومت نماینده ی مردم است تا : میان موسسات هماهنگی ایجاد کند ، مانع تجاوز اشخاص به مال ، جان و ناموس مردم شود ، با کمک مردم جلوی کشور متجاوز را بگیرد و از مردم حمایت کند .

14- منظور از : «حکومت متعلق به مردم است » چیست ؟ یعنی مردم را اداره و هدایت می کند و آن ها را از آسیب ها و خطرهای داخلی و خارجی در امان نگه می دارد .

15- حکومت در جوامع ِ گوناگون یکسان نیستند ، اما وظایف مشابه بر عهده دارند .

16- حکومت ها  از  چه  راه هایی ، ارزش های دینی و ملی را حفظ یا ترویج می کنند ؟ آموزش در مدارس ، رسانه های گروهی و قوانین

17- ممکن است بعضی حکومت ها از وظایف خود به خوبی برنیایند .

18-  حکومت اسلامی وظایف دیگری نیز دارند که سایر حکومت ها نمی توانند یا نمی خواهند آن ها را انجام دهند .

19-  حکومت و قانون برای اداره ی جامعه لازم است .      

پاسخ پرسش های نمونه سوم :

1-  به وسیله ی حکومت ؛ نظم و هماهنگی زمانی برقرار می شود که همه ی موسسات یک جامعه از مرجعی واحد فرمان بگیرند.   2- خیر ؛ زیرا کار همه ی بخش ها مختل شده و مردم قادر نخواهند بود نیازهای روزمره ی خود را بر طرف کنند .    3- همان طور که یک کشتی در صورتی مسیر خود را به سلامت طی می کند که همه ی  سر نشینان آن از دستورات ناخدا پیروی کنند ؛ افراد جامعه نیز باید برای حفظ وتداوم  نظم و امنیت در جامعه از دستورات حکومت اطاعت کنند .    4- وضع قانون و مقررات برای ایجاد هماهنگی بین موسسات مختلف در جامعه  ، تعیین مسئولان برای اجرای قوانین  ، نظارت بر اجرای قانون و جلوگیری از قانون شکنی ، حفظ و ترویج ارزش های دینی و ملّی